ceb5cf83ceb5ceafcf82 cebccf80cebfcf81ceb5ceafcf84ceb5 cebdceb1 ceb3cf81ceaccf86ceb5cf84ceb5

handwrΜπορείτε να γράφετε; Ρωτάω, επειδή εγώ δυσκολεύομαι πολύ.

Παράξενο ακούγεται να το λέει αυτό κάποιος που γράφει καθημερινά ένα άρθρο στο ιστολόγιο -ο συνολικός αριθμός λέξεων των  άρθρων του ιστολογίου που δημοσιεύτηκαν το 2023 ήταν κάπου 564.000, λίγο λιγότερο από το Πόλεμος και ειρήνη, ενώ το 2022 ήταν 650.000, Τολστόι φάε τη σκόνη μας.  Ωστόσο, η ερώτηση του τίτλου είναι, εσκεμμένα, λειψή.

Αυτό που εννοώ είναι:

Εσείς μπορείτε να γράφετε με το χέρι;

Εγώ δυσκολεύομαι πολύ,  εδώ και χρόνια.

Τις προάλλες χρειάστηκε να συμπληρώσω μια αίτηση, χειρόγραφα, και στο πίσω μέρος να γράψω πέντε αράδες κείμενο. Τη μεν αίτηση τη συμπλήρωσα χωρίς κόπο, αλλά στο κείμενο, μετά την τρίτη λέξη κάθε πρότασης ο γραφικός μου χαρακτήρας χαλούσε και το χέρι μου σαν να παρέλυε. Τελικά, συντόμεψα όσο μπορούσα αυτό που ήθελα να γράψω.

Δεν ήταν έτσι παλιά.

Καλλιγράφος ποτέ δεν ήμουν και στην Αντιγραφή στο δημοτικό έπαιρνα κακό βαθμό, ιδίως την περίοδο που (επί χούντας) μας είχαν βάλει να γράφουμε με πένα και μελανοδοχείο. Ωστόσο, με τα χρόνια και με την εξάσκηση, στο λύκειο και στο πανεπιστήμιο μπορούσα να  γράφω ευανάγνωστα, καθαρά και, κυρίως, πολύ γρήγορα.

Τον πρώτο καιρό που άρχισα να δουλεύω μεταφραστής, δούλευα με το χέρι. Το έχω ξαναπεί, τα πιο πολλά λογοτεχνικά μου μεταφράσματα τα έκανα σε κόλλες Α4 που τις συνέραπτα σε τετραδιάκια των δέκα φύλλων, τσακισμένες ώστε στο αριστερό μέρος να κάνω  διορθώσεις κτλ. Είχα κρατήσει τα χειρόγραφα αυτά από το Γεράκι της Μάλτας, σε κάποιο πατάρι θα βρίσκονται. Χιλιάδες τετοιες χειρόγραφες σελίδες έχω γράψει.

Αλλά και τις δύο συλλογές διηγημάτων μου  τις έγραψα στο χέρι, ολόκληρη την πρώτη  (έκδοση 1984) και σχεδόν όλη τη δεύτερη (1987), αν και το δεύτερο βιβλίο το καθαρόγραψα στο κομπιούτερ, στο Volkswriter. Μάλιστα, ένα (μονάχα) διήγημα το έγραψα απευθείας στο μηχάνημα και μου φάνηκε σαν να μην κάνω κάτι σωστά, αισθανομουν πως είναι φοβερή τσαπατσουλιά να γράφω κάτι απευθείας στον υπολογιστή χωρίς να το έχω πρώτα γράψει στο χαρτί.

Αυτή η συστολή δεν κράτησε πολύ, τα υπόλοιπα μεταφράσματά μου και τα βιβλία μου (αν και όχι λογοτεχνικά) τα έχω γράψει κατευθείαν στον υπολογιστή, και μονάχα στο τέλος εκτυπώνω το κείμενο για να το διαβάσω στο χαρτί, οπότε βέβαια κάνω κάποιες χειρόγραφες διορθώσεις και προσθήκες -αλλά αυτά τα λέω για να φανεί ότι μια φορά κι  έναν καιρό έγραφα πολύ με το χέρι.

Αλλά βέβαια από τότε έχει κυλήσει  πολύ νερό στ’ αυλάκι. Εδώ και πολύ πολύ καιρό γράφω αποκλειστικά στον υπολογιστή, χωρίς να ξέρω τυφλό σύστημα, αλλά και πάλι αρκετά γρήγορα -εξάλλου, για τα κείμενα που γράφω, είτε δικά μου είτε μεταφράσεις, το βραδύ στάδιο είναι να σκεφτώ τι θα γράψω και όχι η πληκτρολόγηση καθαυτή.

Τι κάνω ακόμα με το χέρι; Με το χέρι  κρατάω σημειώσεις π.χ. όταν παρακολουθώ μια διάλεξη (αν με ενδιαφέρει, αλλιώς παίζω με το κινητό), με το χέρι σημειώνω τηλέφωνα κτλ (αν και τελευταία εκπολιτίστηκα και τα περνάω στο κινητό κατευθείαν), με το χέρι γράφω τον κατάλογο για τα ψώνια (τυρί, ρύζι, καφέ, γάλα, Καμπά), με το χέρι γράφω κανένα σύντομο σημείωμα (του τύπου «το κλειδί είναι κάτω από το χαλάκι»), με το χέρι συμπληρώνω αιτήσεις και διάφορα έντυπα εγγραφής κτλ, με το χέρι γράφω παραλήπτη και αποστολέα στους φακέλους των επιστολών  που στέλνω.

Που βέβαια είναι όλο και λιγότερες,  καθώς όλη η επικοινωνία γίνεται πια με ηλεταχυδρομείο. Παλιότερα, που όντως αλληλογραφούσα πολύ, από ένα σημείο και μετά άρχισα να γράφω στον υπολογιστή το κείμενο και να το εκτυπώνω, ενδεχομένως κάνοντας χειρόγραφες προσθήκες ή βάζοντας με το χέρι χαιρετισμό και υπογραφή.

Φαίνεται λοιπόν πως το γράψιμο με το χέρι δεν είναι σαν το ποδήλατο -το ποδήλατο, λέει, ακόμα κι αν το αφήσεις δεν σε αφήνει. Αν έχεις μάθει, το ξαναπιάνεις με την πρώτη. Αλλά το δικό μου τουλάχιστον το χέρι έχει πια  ξεμάθει να γράφει.

Το διαπίστωσα αυτό με τον  πιο οδυνηρό τρόπο μια φορά, πριν από καμιά δεκαριά χρόνια, που είχα πάει σε ένα πνευματικό ίδρυμα, δεν θα πω ποιο είναι, στη βιβλιοθήκη του οποίου φυλαγόταν η αλληλογραφία ενός διάσημου ποιητή, και ήθελα να δω τα γράμματα που του είχε στείλει κάποιος άλλος διάσημος λόγιος.

Ο κανονισμός απαγόρευε να τα φωτογραφίσω, αλλά μπορούσα να κρατήσω σημειώσεις ή και να τα αντιγράψω ολόκληρα. Ήταν καμιά δεκαριά σελίδες χειρόγραφες,  ευτυχώς όχι μεγάλου σχήματος, και κάθισα υπομονετικά και τις αντέγραψα, αλλά μου  πήρε αφόρητα πολλή ώρα διότι ύστερα από τα πρώτα δύο τρία λεπτά το χέρι μου αρνιόταν  να γράψει, κι αν δεν σταματούσα για λίγο κάθε  τόσο, το κείμενο που έγραφα μετατρεπόταν  σε ορνιθοσκάλισμα.

Αργότερα πέρασα τις σημειώσεις αυτές στον υπολογιστή, χωρίς κανένα πρόβλημα και σε πολύ λίγη ώρα, διότι, είπαμε, γράφω γρήγορα -όχι βέβαια όσο ένας επαγγελματίας δακτυλογράφος. Πάντως, τότε που ήμουν στα ντουζένια μου, και με τη βοήθεια κάποιων μάκρο που είχα επινοήσει, μπορούσα  να μεταφράζω και να πληκτρολογώ άνετα 1000 λέξεις την  ώρα και, στην  ανάγκη, να ξεπερνάω τις 1500 και να  φτάνω τις 2000. Τώρα αμφιβάλλω αν θα πιάσω τέτοιες επιδόσεις, αλλά έτσι  κι αλλιώς εδώ και καιρό έχει αλλάξει και ο τρόπος που μεταφράζουμε.

Όμως να γράψω με το  χέρι δεν  μπορώ πάνω από δυο-τρεις αράδες, το χέρι μου έχει ξεμάθει.

Εσείς; Μπορείτε να γράψετε με το χέρι;

Σαν υστερόγραφο, το θέμα το είχαμε συζητήσει σχετικά πρόσφατα στο ιστολόγιο, στα σχόλια άλλου άρθρου. Εκεί ο φίλος μας ο Μιχάλης  Νικολάου είχε παραθέσει ένα πολυσυζητημένο άρθρο (The Pen Is Mightier Than the Keyboard: Advantages of Longhand Over Laptop Note Taking) στο οποίο υποστηρίζεται (πειστικά, κατά την γνώμη του) ότι οι χειρόγραφες σημειώσεις βοηθούν περισσότερο στην  κατανόηση και την εκμάθηση παρά οι σημειώσεις στο λάπτοπ. Όπως λέει το abstract:

Taking notes on laptops rather than in longhand is increasingly common. Many researchers have suggested that laptop note taking is less effective than longhand note taking for learning. Prior studies have primarily focused on students’ capacity for multitasking and distraction when using laptops. The present research suggests that even when laptops are used solely to take notes, they may still be impairing learning because their use results in shallower processing. In three studies, we found that students who took notes on laptops performed worse on conceptual questions than students who took notes longhand. We show that whereas taking more notes can be beneficial, laptop note takers’ tendency to transcribe lectures verbatim rather than processing information and reframing it in their own words is detrimental to learning.

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *