Εδώ και περίπου έναν χρόνο, από τον Φεβρουάριο του 2023, έχω αρχίσει να δημοσιεύω χρονογραφήματα του παππού μου, που δημοσιεύτηκαν το 1928-29 στην εφημερίδα Δημοκράτης της Μυτιλήνης, με το ψευδώνυμο Βριάρεως. Το προηγούμενο άρθρο της σειράς αυτής είναι εδώ.
Ο Βριάρεως ήταν ένας από τους τρεις Εκατόγχειρες της Τιτανομαχίας. Το όνομα του Βριάρεω συνδέεται με το επίθ. βριαρός = ισχυρός, ενώ στην Ιλιάδα μαθαίνουμε οτι οι θεοί τον έλεγαν έτσι αλλά στους ανθρώπους ήταν γνωστός ως Αιγαίων. Στην αγγλική Βικιπαίδεια βρίσκω μια γελοιογραφία που παρουσιάζει το εργατικό κίνημα ως Εκατόγχειρα Βριάρεω, οπότε ίσως δεν είναι τυχαία η επιλογή του ψευδωνύμου από τον παππού μου.
Τα περισσότερα από τα χρονογραφήματα αυτά τα εντόπισε και τα κατέγραψε ο φίλος ερευνητής Αριστείδης Καλάργαλης στο αρχείο του Δημοκράτη -συνολικά κατέγραψε, με επιτόπια αποδελτίωση στα γραφεία της εφημερίδας, σχεδόν 40 χρονογραφήματα για την περίοδο από Αύγουστο 1928 έως Μάιο 1929 και μου έστειλε τις φωτογραφίες, ενώ κάποια άλλα περιέχονται σε ένα τετράδιο που είχε ο παππούς μου, με κολλημένα αποκόμματα, που το είχε τιτλοφορήσει «Περισωθέντα νεανικά αμαρτήματα».
Το σημερινό χρονογράφημα δεν ξέρουμε ακριβώς πότε δημοσιεύτηκε, διότι δεν το έχει σημειώσει ο Καλάργαλης, πάντως το 1928-29. Ο υπέρτιτλος είναι «Μυτιληναϊκοί περίπατοι», όπως τα περισσότερα.
Θέμα του χρονογραφήματος είναι ο μέχρι θανάτου βασανισμός μιας γάτας στην αγορά της Μυτιλήνης από μαγαζάτορες και πελάτες. Φαίνεται πως τότε συνήθιζαν τη βάρβαρη αυτή «διασκέδαση». Αλλά και πιο κοντά στην εποχή μας, τέτοια βάρβαρα έθιμα δεν έλειπαν -θυμάμαι μάλιστα φίλο μου να μου λέει, χωρίς ντροπή, ότι στην ψαραγορά της πόλης του συνήθιζαν το ‘γατάρι’, δηλαδή έκλειναν τις δυο εξόδους της στοάς όπου βρισκόταν η αγορά και έπαιζαν ποδόσφαιρο με τις αδέσποτες γάτες.
Οπότε, εδώ ο Βριάρεως είναι καταγγελτικός -δεν λέει ονόματα, αλλά σε ένα μικρό μέρος πολλοί θα ήξεραν περίπου ποιους εννοεί.
Κατά τα άλλα, έκανα μεν εκσυγχρονισμό της ορθογραφίας, αλλά έναν καθαρευουσιάνικο παρατατικό «ώρμα» τον άφησα έτσι για να μη μπερδεύεται με την προστακτική «όρμα» (ενώ αν ήταν «ώρμησε» θα τον έβαζα «όρμησε»).
Η ΝΙΚΗ
Οι μη δεχόμενοι την Δαρβίνειον θεωρίαν αλλ’ αποδίδοντες παν φαινόμενον της γενέσεως και της αρμονίας ή δυσαρμονίας των ειδών εις την θείαν πρόνοιαν πιστεύουν ότι, όπου ο Θεός ετοποθέτησε θάλασσαν εκεί και ψάρια ή χταπόδια για να κατοικούν εντός αυτής, όπου Μαραθωνομάχους εκεί και Μαραθώνα ίνα μάχονται, όπου αφελείς εκεί και χρηματιστάς ίνα τους ληστεύουν, όπου Όλυμπον εκεί χιόνας ή ληστάς, και όπου παραπαίουσαν ζεματισμένην γάταν εκεί και αγυιόπαιδας διά να την προπηλακίζουν.
Και η θεωρία αυτή επηλήθευσε χθες το μεσημέρι εις την αγοράν όπου είχε ξεπέσει μία δυστυχισμένη γάτα που έπαθε ό,τι παθαίνει κάθε τι ξεπεσμένο. Δίποδα εις τα οποία θα ήρμοζε το όνομα των τετραπόδων, έχοντα οπλισμένους τους πόδας με κομψόν υπόδημα αντί οπλής και την καρδίαν με αδιαπέραστον, από οιμωγάς, χιτώνα αναλγησίας, ησχολούντο ως ποδοσφαιρισταί ή ημίονοι εις το λακτίζειν ευστόχως εν μέσω ιαχών και αλαλαγμών την ατυχή γάταν.
Και αυτή υψουμένη με υπερτάτην προσπάθειαν εις τα λυγίζοντα πόδια της έκανε μερικά βήματα διά να αποφύγει τούς διώκτας της αλλ’ ή εξαντλουμένη κατέπιπτεν ή πους τις (σικ) την εξηκόντιζεν εις το απέναντι πεζοδρόμιον.
Ανόητός τις κάτοχος ανοητοτέρου σκύλου τον παρότρυνεν εις επίθεσιν. Αυτός δε, γαυγίζων ώρμα μη τολμών εντούτοις να δαγκάσει φοβούμενος ενστίκτως την υστάτην της απογνώσεως εξέγερσιν.
Κάποιος μανάβης αρπάσας πελώριον ρόπαλον έτρεξεν εναντίον της κραδαίνων το φοβερόν όπλον ως διά να υπερασπίσει βωμούς και εστίας, ενώ το χριστεπώνυμον πλήρωμα εβόα έκφρον «έμπα της».
Η γάτα πεσούσα προς στιγμήν εις το ρείθρον του πεζοδρομίου εδέχθη τας φιλοστόργους θωπείας μιας ομοφύλου της, της γάτας του ροπαλοφόρου μανάβη που ηθέλησε λείχουσα τας πληγάς της να γλυκάνει τους τελευταίους της πόνους.
Αλλ’ ο φοβερός μανάβης την απελάκτισεν εκείθεν και εξηνάγκασε την ιδικήν του να παραιτηθεί από την ελεήμονα ασχολίαν της.
Μη αντέχων εις το θέαμα και μη δυνάμενος να επέμβω διότι ο χύδην όχλος εξαγριούται όταν του διακόπτουν τας απολαύσεις του ανεχώρησα χωρίς να ίδω την έκβασιν της μάχης.
Ελπίζω όμως ότι ο εχθρός θα ενικήθη κατά κράτος από τους γενναίους Έλληνας τούς συνηθισμένους άλλωστε εις την νίκην, αφού μάλιστα επολέμησαν με παροιμιώδη σύμπνοιαν κατά του εχθρού.
Ελπίζω ακόμη ότι θά ήγειραν τρόπαιον κατά την πατρώαν συνήθειαν με το τομάρι της γάτας εις ανάμνησιν του κατορθώματός των. Και διερωτάται κανείς εις το τέλος: «Αυτός ο λαός ο χριστιανικός και πολιτισμένος είναι άραγε άξιος της ελευθερίας του;»
ΒΡΙΑΡΕΩΣ










