ceb3ceb9ceb1 cf84ceb7 ceb8ceb5cebfcf8dcf83ceb1 cf84cebfcf85 ceb6ceb1cf87ceb1cf81ceafceb1 cf83cf84cebfcf85cf86ceae ceb3

Το μυθιστόρημα του Ζαχαρία Στουφή Η θεούσα (εκδ. ΑΩ, 2022), δύσκολα κατατάσσεται λογοτεχνικά ή ακόμα και εγκληματολογικά. Δεν χωράει σε «καλούπια». Κινείται σε πολλά επίπεδα [σχέσεων και αντιθέσεων] και σε πολλούς χώρους [ηθικούς και ιδεολογικούς], ενώ συχνά παίρνει τη μορφή Παλίμψηστου ή Μπάμπουσκας.

Απαριθμώ ενδεικτικά ορισμένες πτυχές:

– φιλοσοφικές [περί Θεού, Αλήθειας, Ύπαρξης]

– πολιτικές [περί των πολιτικών και της πολιτικής]

– εγκληματολογικές [περί του οργανωμένου εγκλήματος]

– κοινωνικές [περί των συνεπειών της διαλυμένης οικογένειας]

– ψυχολογικές [περί της ταύτισης του Εγώ με τον Άλλον]

Θα μπορούσε να ενταχθεί σε οιονεί-αστυνομικό [δεδομένου ότι βρίθουν τα εγκλήματα αλλά απουσιάζει ο εξιχνιαστής-επίσημος ή μη], όμως τα κρίσιμα στοιχεία είναι η Αυτοδικία-Θεοδικία[;] -Τιμωρία του Κακού

Ο συγγραφέας αρέσκεται στο να δημιουργεί δίπολα:

-σώμα /ψυχή [σ. 49]

-Καλό /Κακό [σ. 31]

-πραγματικότητα/ψευταλήθεια [σ. 33],

μη-αποστασιοποιούμενος όμως από το βασικό μοτίβο της τραγικής μοίρας των ανθρώπων [και των επιλογών τους;]

Θα περιορίσω την ανάλυση μου σε τέσσερα δίπολα.

1. Ο Φόβος της Ζωής και του Θανάτου

Ο θάνατος στη μυθοπλασία είναι καθαρτήριος της κακίας των ανθρώπων και του Κακού, ακόμα κι όταν οι «κακές πράξεις» συμβολίζουν την αγωνία ανεύρεσης των ορίων της ελευθερίας του αυτεξούσιου [;] ανθρώπου. Από την άλλη ο φόβος του θανάτου σε μεγάλο βαθμό καθορίζει την ποιότητα [και την ηθικότητα;] της ζωής.

2. Το Καλό και το Κακό

Η εμπειρία του Κακού, είτε ως επιβεβαίωση της Δύναμης του Υπερανθρώπου, είτε ως εκδίκηση στο κακό πεπρωμένο, θέτει στη μυθοπλασία κρίσιμα διλήμματα ηθικής τάξης, όπως το αν δικαιολογούνται όλες [και πάντοτε;] οι εγκληματικές πράξεις.

3. Η ύπαρξη ή μη του Θεού

Η σχέση των ανθρώπων με το Θεό είναι τόσο αινιγματικές, όσο και ο ίδιος ο Θεός. Μπορεί ο φόβος για το μη-έλεος του Θεού ή η ηθική ευθύνη απέναντι στις εντολές του Θεού να καθοδηγούν τις ανθρώπινες πράξεις, όμως δεν νοείται ελευθερία χωρίς τη δυνατότητα επιλογής του Κακού

4. Η συνείδηση και η αυτο-τιμωρία

Η «ηθική περιοχή του εγκλήματος» εμπεριέχει και το στοιχείο της ενοχής. Η ψυχική ανάγκη πολλών εγκληματιών να ομολογήσουν την πράξη τους [έστω κι αν την δικαιολογούν] αποδεικνύει ότι η εσωτερική φωνή μιας ιδιότυπης αυτοκάθαρσης παραμένει δυνατή.

Μολονότι ο Ζαχαρίας Στουφής αγγίζει, με το δικό του προσωπικό λογοτεχνικό τρόπο, τα παραπάνω ζητήματα, την ίδια ώρα και τα υπερβαίνει ή τα ακυρώνει.

Οι ήρωές του, ενώ προκαλούν θάνατο, δεν φοβούνται το θάνατό τους, ενώ διαπράττουν κατ’ εξακολούθηση εγκλήματα δεν έχουν ηθική ή κοινωνική αίσθηση του Κακού, δεν τους τρομάζει η τιμωρία του Θεού, ούτε εμφανίζουν τύψεις συνείδησης.

Ο Ζαχαρίας Στουφής στη Θεούσα [μάλλον Α-Θεούσα] δεν δημιουργεί κάποιους συνηθισμένους τύπους αντι-ηρώων αλλά σκιαγραφεί [συχνά με σκληρότητα] ανθρώπους μιας άλλης ηθικής, αιτιολογήσεις των εγκλημάτων τους κινούνται πέραν του Καλού και του Κακού, πέραν των ηθικών αξιών μιας κοινωνίας ενσυναίσθησης και φιλαλληλίας, καθώς η προσωπική άποψη για το «τι είναι δίκαιο και σωστό» κατισχύει της συλλογικής ή θεσμικής.

Οι ήρωές του έχουν χάσει τον έλεγχο της Μοίρας τους [σ. 72] αλλά παρόλο που «προδίδονται κάποιες στιγμές από τη συνείδησή τους» [σ. 147] στο τέλος η ηθική [;] τους συμπεριφορά εκδίκησης επιβραβεύεται αφού δεν συλλαμβάνονται.

Αυτό το μετέωρο βήμα νομίζω ότι θα προβληματίσει τον κάθε αναγνώστη, ο οποίος βάσιμα θ’ αναρωτηθεί αν ο συγγραφέας υπερασπίζεται τελικά τους θύτες ή τα θύματα, ή αν νοείται δίκαιος φόνος ή συμψηφιστική βία.

Όσα βιβλία του Ζαχαρία Στουφή έχω διαβάσει μ’ έχουν εντυπωσιάσει με τον εξ-αιρετικό τους χαρακτήρα και την περιγραφική δύναμη της λογοτεχνικής αναζήτησης των ορίων του Καλού/Κακού.

Άλλωστε αυτή δεν είναι και η πραγματική και τραυματική αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου;

⸙⸙⸙

[Πρώτη δημοσίευση στο ηλεκτρονικό Φρέαρ. Έργο: Francisco Goya. Δείτε τα περιεχόμενα του έκτου ηλεκτρονικού μας τεύχους εδώ.]

279080859 5011168822302706 2936215347580286342 n

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.