cf87cf81cf8ccebdceb9ceb1 cf80cebfcebbcebbceac cebacf8dcf81ceb9ceb5 cebdcf84ceafcebbceb1cebd

Στα ταξίδια που κάνω με το αυτοκίνητο, ακούω (φυσικά) μουσική. Πριν από καναδυό βδομάδες είχα βάλει και άκουγα τους πρώτους δίσκους του Μπομπ Ντίλαν και σκέφτηκα πως θα έπρεπε να γράψω κάτι στο ιστολόγιο για τον πολύ σημαντικό -αλλά και αγαπημένο μου, από μια άποψη- τραγουδοποιό. Μερικές μέρες αργότερα, είδα στο Φέισμπουκ μιαν ανακοίνωση του φίλου Βασιλη Μανουσάκη, κι έτσι έμαθα ότι σήμερα ο Μπομπ Ντίλαν γιορτάζει τα 80 του χρόνια. Οπότε, το θεώρησα σημαδιακό -και γράφω το σημερινό άρθρο, για να τιμήσουμε όλοι μαζί τον Ντίλαν, όπως θέλει ο καθένας, περίπου με τον ίδιο τρόπο που οι μαθητές ενός σπουδαίου καθηγητή, όταν συμπληρώνει τα 70, τα 75 ή τα 80 χρόνια του, συνηθίζουν να εκδίδουν τιμητικό τόμο, με εργασίες αφιερωμένες στον δάσκαλό τους.

800px bob dylan azkena rock festival 2010 2Ο Μπομπ Ντίλαν γεννήθηκε Ρόμπερτ Άλεν Τσίμερμαν, στις 24 Μαΐου 1941, στη Μινεσότα. Η οικογένεια του πατέρα του ήταν Εβραίοι από την Οδησσό, της μητέρας του από τη Λιθουανία, που είχαν, και οι μεν και οι δε, φτάσει στις ΗΠΑ στις αρχές του 20ού αιώνα. (Η οικογένεια του πατέρα του είχε απώτερη καταγωγή από το Καρς, οπότε μπορούμε να τον θεωρήσουμε Πόντιο).

Εφηβος άρχισε να ενδιαφέρεται για το ροκ αλλά πιο πολύ για τη φολκ. Πήρε το ψευδώνυμο Bob Dylan όταν είδε τα ποιήματα του Dylan Thomas (αλλά ήδη σκεφτόταν το Dillon). Παράτησε το κολέγιο το 1961 και πήγε στη Νέα Υόρκη, όπου εντάχθηκε στην καλλιτεχνική σκηνή και το 1962 έβγαλε τον πρώτο του δίσκο, με το όνομά του: Bob Dylan, που είχε κυρίως παραδοσιακά τραγούδια. Ανάμεσά τους και το αργότερα πασίγνωστο House of the Rising Sun -η δική του διασκευή επηρέασε αργότερα τους Άνιμαλς -που βέβαια το ανέδειξαν σε παγκόσμια επιτυχία. (Κατά σύμπτωση, ο Έρικ Μπάρντον των Άνιμαλς πριν από καναδυό βδομάδες γιόρτασε κι αυτός τα ογδοηκοστά γενέθλιά του).

Στη Νέα Υόρκη συνάντησε το είδωλό του, τον Γούντι Γκάθρι -ήταν τότε άρρωστος και ο Ντίλαν τον επισκεπτόταν στο νοσοκομείο- και άλλους μουσικούς του κλίματος Γκάθρι. Ο δεύτερος δίσκος του, το 1963, The Freewheeling Bob Dylan, έχει πολλά τραγούδια διαμαρτυρίας, για επίκαιρα θέματα όπως οι φυλετικές διακρίσεις, όπως επίσης και ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του, το Blowing in the wind, αλλά και το δυσοίωνο αριστούργημα A Hard Rain’s gonna fall. Ο τρίτος δίσκος, το 1964, The Times they’re A-changing έχει επίσης σαφώς πολιτικό περιεχόμενο, ξεκινώντας από το ομότιτλο τραγούδι και προχωρώντας σε πιο απερίφραστες καταγγελίες. Την ίδια χρονιά δίνει το Another Side of Bob Dylan, με πιο πολλά ερωτικά τραγούδια.

Στη συνεχεια, υιοθετεί ηλεκτρικά όργανα -κάτι που κάποιοι φίλοι του της φολκ σκηνής το θεώρησαν προδοσία, και με αυτό το νέο ύφος παρουσιάζει τρεις αριστουργηματικούς δίσκους: Bringing it All Back Home (1965), Highway 61 Revisited (1965) και Blonde on Blonde (1966). (Ο αυτοκινητόδρομος 61 είναι εκείνος που πηγαίνει από τη γενέθλια Μινεσότα στη Νέα Ορλεάνη). Στους δίσκους αυτούς παρουσιάζει τραγούδια με διάρκεια πολύ μεγαλύτερη από το καθιερωμένο (περίπου) τρίλεπτο ενώ η στιχουργική του δεινότητα φτάνει στα ύψη, δημιουργώντας κόσμους παράνοιας οπως στο Desolation Row. Και βέβαια, δίνει μερικά από τα ωραιότερα ερωτικά τραγούδια του.

Το 1966 είχε το διάσημο όσο και μυστηριώδες ατύχημα με τη μοτοσικλέτα και ακολούθησε μια περίοδος εσωστρέφειας με ελάχιστες δημόσιες εμφανίσεις. Στις επόμενες δεκαετίες ο Ντίλαν πέρασε από πολλές φάσεις, μεταξύ άλλων ασπάστηκε τον χριστιανισμό, αλλά, όσο κι αν είναι σημαντικό το μετέπειτα έργο του εγώ δεν θα μιλήσω γι’ αυτό για τον απλό λόγο ότι δεν το ξέρω.

O δικός μου λοιπόν Ντίλαν τελειώνει περίπου στο John Wesley Harding, αν και περιλαμβάνει επίσης όλα τα τραγούδια του με τους Band, που κυκλοφόρησαν αργότερα. Φαίνεται παράλογο, ίσως και εντελώς άστοχο, να διαλέγει κανείς μια πενταετία (ή έστω εφταετία) από μια δημιουργική σταδιοδρομία που σε λίγο συμπληρώνει έξι δεκαετίες, αλλά νομίζω ότι αυτή η πρώτη πενταετία είναι που καθοριστικά χρωματίζει όλο του το έργο. Άλλωστε, και ο ίδιος πολύ συχνά επέστρεφε στη δεκαετία του 60, εκδίδοντας τα πάμπολλα τραγούδια που είχε ηχογραφήσει σε ταινίες μαγνητοφώνου από εκείνη την εποχή (The Basement Tapes) και τα διάφορα bootleg της εποχής. Θα περιμένω όμως από τα σχόλιά σας, και ιδίως από τον φίλο μας τον Τζι που είναι ειδήμονας πρώτης γραμμής για τα ντιλανικά, να συμπληρώσετε την εικόνα.

Εγώ τον Ντίλαν τον ανακάλυψα στα εφηβικά και κυρίως τα φοιτητικά μου χρόνια -μετά τη μεταπολίτευση, χοντρικά 1975-1983. Εδώ υπάρχει βέβαια ετεροχρονισμός: ανακάλυψα τον Ντίλαν της δεκαετίας του 60, και αυτόν κυρίως άκουγα, όσο κι αν περιστασιακά τύχαινε να ακούσω και σύγχρονη (τότε) δουλειά του, όπως πχ το τραγούδι Hurricane, για τον μποξέρ που ο Ντίλαν θεώρησε πως άδικα καταδικάστηκε για φόνο.

Κι επειδή ο Ντίλαν είχε τεράστια επιρροή και στην ελληνική σκηνή -με πιο τρανό παράδειγμα τον Σαββόπουλο- μπορώ να πω ότι πολλοί της γενιάς μου πρώτα ακούσαμε τον Σαββόπουλο ή άλλες αναφορές στον Ντίλαν («Με νικοτίνη δυνατή και τον Μπομπ Ντίλαν … τα όνειρά μου στην πρωτεύουσα με στείλαν» τραγουδούσε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου στον πρώτο του προσωπικό μεγάλο δίσκο το 1978)  και μετά εμβαθύναμε στον ιδιο τον Ντίλαν. Δεν υπήρχαν τότε οι σημερινές δυνατότητες, με ένα κλικ να ακούς σχεδόν όποιο τραγούδι σου έρθει στο νου, έπρεπε να έρθει ο δίσκος (βινυλίου βέβαια) στην Ελλάδα ή με κάποιο τρόπο, αλλά δύσκολα, να τον προμηθευτείς από το εξωτερικό.

Ο πρώιμος λοιπόν Ντίλαν μου άρεσε πάρα πολύ. Μου άρεσαν και τα talking blues του, διότι γενικά μου αρέσουν τα τραγούδια που φέρνουν σε πρώτο πλάνο τον στίχο. Και βέβαια ο στίχος στον Ντιλαν παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο -ούτε τυχαία, ούτε άδικα τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2016.

Μου άρεσαν -και ακόμα μου αρέσουν- πολύ και τα τραγούδια διαμαρτυρίας και τα πολιτικά του τραγούδια. Μου αρέσουν πολύ, και ακούω με απόλαυση, τα σατιρικοπαρανοϊκά του τραγούδια (ένα παράδειγμα για να καταλάβετε τι εννοώ).

Αλλά, κακά τα ψέματα, τα ερωτικά τραγούδια του Ντίλαν συνόδευαν τους νεανικούς και φοιτητικούς έρωτες και χωρισμούς μου, και δέθηκαν αναπόσπαστα μαζί τους, οπότε αυτά θα βάλω σε πρώτο πλάνο.

Από το I Want You

ή το Love Minus Zero/No Limit

μέχρι το Just like a Woman

το One too many mornings

και, αναπόφευκτα, It’s all over now, Baby Blue

Χρόνια πολλά, κύριε Ντίλαν!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *