cf84ceb5cf84ceb1cf81cf84cebfcf83ceb5cf80cf84ceb5cebcceb2cf81ceb9ceb1cebdceac cebcceb5ceb6ceb5ceb4ceaccebaceb9ceb1

Τριτοσεπτεμβριανός υπάρχει, ο αναφερόμενος στην 3η Σεπτεμβρίου. Υπάρχει και τεταρταυγουστιανός, για το καθεστώς της 4ης Αυγούστου. Οπότε αναλογικά κατασκευάζουμε τον τεταρτοσεπτεμβριανό για τον τίτλο του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου, επειδή ήθελα κάτι το ουδέτερο, το ημερολογιακό, καθώς τα άλλα γεγονότα επισκιάστηκαν από τον θάνατο του μέγιστου Μίκη Θεοδωράκη.

skaimikis* Τον οποίο Μίκη όλοι τίμησαν, άλλοι ειλικρινά κι άλλοι υποκριτικά. Έγραψα πολλά και ο ξένος τύπος. Και εδώ έκανε το θαύμα του ο Σκάι, που λογόκρινε στη μετάφραση τη Νιου Γιορκ Τάιμς.

Έγραψε η ΝΥΤ: Mikis Theodorakis, Greek Composer and Marxist Rebel και μετέφρασαν «ο Έλληνας συνθέτης και επαναστάτης», διότι το «μαρξιστής» φαίνεται πως παραπήγαινε.

(Την ίδια μέρα με τον Μίκη σκοτώθηκε πολύ νέος ο ράπερ Mad Clip. Ο υπουργός Στέλιος Πέτσας ανακάλυψε «εκατομμύρια fans»!).

* Φίλος που δηλώνει φανατικός με το Star Trek μου στέλνει άρθρο του Γιάνη Βαρουφάκη από τον Οικονομικό Ταχυδρόμο, με θέμα το Αφγανιστάν, στο οποίο ο Βαρουφάκης συγκρίνει την κρίση του ιμπεριαλισμού και τις επεμβάσεις σε ξένες χώρες με κάποια χαρακτηρικά επεισόδια του Star Treκ που αφορούν τη μη παρέμβαση στα κοινά ειδικά των αναπτυσσόμενων εξωγήινων πολιτισμών, αλλά με κάποιες εξαιρέσεις και αστερίσκους.  Μόνο που στο άρθρο παρατίθεται σε παρένθεση ο αγγλικός όρος «Prime Direction».

Όπως όμως ξέρουν όλοι οι τρέκηδες, ο πρωτότυπος όρος είναι «Prime Directive». Λάθος του Βαρουφάκη; Όχι, διότι ο Βαρουφάκης το άρθρο το έγραψε στα αγγλικά, και αν ανατρέξετε στο πρωτότυπο θα δείτε ότι αναφέρεται σωστά το Prime Directive! Aκατανόητη είναι η αλλαγή στη μετάφραση, που βέβαια εκθέτει άδικα τον συγγραφέα. Σημειώνω επίσης ότι, αν προσέξετε, στο κείμενο ο επίμαχος όρος αποδίδεται στα ελληνικά άλλοτε «πρωτεύουσα οδηγία» και άλλοτε «πρωταρχική οδηγία», μια ασυνέπεια για την οποία πάλι δεν ευθύνεται ο Βαρουφάκης.

caipirinha* Κι ένα μεταφραστικό, από την αυτόματη μετάφραση που κάνει το γκουγκλ όταν αναζητάτε ορισμένους όρους.

To Καϊπιρίνια λοιπόν είναι φτιαγμένο «με cachaça, ζάχαρη και ασβέστη». Χάλια θα είναι, αηδιαστικό, αλλά και ακατάλληλο προς πόση. Πώς το αντέχουν;

Το αντέχουν, επειδή lime είναι βέβαια ο ασβέστης, αλλά στην πτωχή αγγλική με τις ελάχιστες λέξεις lime είναι επίσης το λάιμ, αυτό το μικρό αδερφάκι του λεμονιού, μοσχολέμονο ή όπως αλλιώς το λέμε στην τρισχιλιετή.

Οπότε, αν θέλετε να φτιάξετε καϊπιρίνια στο σπίτι, μην βάλετε ασβέστη!

* Πέθανε και ο Άκης Τσοχατζόπουλος και με την ευκαιρία ήρθε στην επιφάνεια ένα παλιό ορθογραφικό δίλημμα. Στη νεκρολογία του γράφτηκε ότι «Ο Άκης Τσοχατζόπουλος υποστήριξε το μοντέλο της διαρχίας, ζητώντας ασυμβίβαστο μεταξύ των αξιωμάτων του πρωθυπουργού και του προέδρου του κόμματος» και ο φίλος που το είδε αναρωτήθηκε «διαρχία ή δυαρχία»;

Ο κανόνας, όπως είχαμε δει σε παλιότερη συζήτηση στη Λεξιλογία, είναι ότι τα παράγωγα του δύο γράφονται με δυ-, έτσι έχουμε δυάδα, δυάρι, δυϊκός, δυϊσμός, συνδυάζω. Όμως τα σύνθετα του δύο γράφονται με δι- κι έτσι έχουμε διμέτωπος, δίστιχο, δίγλωσσος και, επομένως, διαρχία.

Το ΛΚΝ έχει μόνο τη δυαρχία, κακώς.

oute2* Η φωτογραφία που βλέπετε είναι από το βιβλίο «Αστυνομία της Μνήμης», της Γιόκο Ογκάουα, σε μετάφραση Χίλντας Παπαδημητρίου.

Δεν θα κρίνω τη μετάφραση καθαυτή αλλά μια γλωσσική επιλογή στην πρώτη πρόταση της πρώτης παραγράφου:

Περιττό να πω ότι ούτε ένα λουλούδι είχε απομείνει στον ροδώνα.

Περιττό να πω ότι αυτή η σύνταξη, η αποφυγή της διπλής άρνησης μου φαίνεται αντιγραμματική και ξεκάθαρα λανθασμένη στα νέα ελληνικά.

Αυτός ο «τρόμος της διπλής άρνησης» (νομίζω ότι ο Γιάννης Χάρης έπλασε τον όρο) είναι μάλλον επιρροή των αγγλικών, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν ταιριάζει στη γλώσσα μας.

* Mεταφραστική πατάτα σε άρθρο της Ertnews με μαθηματικό θέμα. Διαβάζουμε: «Γιατί οι πολύπλοκοι αριθμοί είναι τόσο σημαντικοί στην κβαντομηχανική;»

Τι εννοεί ο ποιητής λέγοντας «πολύπλοκοι αριθμοί»; Μήπως κανέναν αριθμό με πολλά δεκαδικά ψηφία; Όχι. Απλώς κακομεταφράζει το complex numbers του πρωτοτύπου, το οποίο εντώ στο Ελλάντα το λέμε «μιγαδικοί αριθμοί».

Και το κακομεταφράζει με ασυνέπεια, διότι σε άλλα σημεία του κειμένου το έχει αποδώσει «περίπλοκοι» ή και «σύνθετοι αριθμοί».

Έχει κι άλλα μεταφραστικά το άρθρο, που τα αφήνω ως άσκηση.

murray2* Κι άλλο μεταφραστικό, αυτή τη φορά όμως σε σχέση με το τένις και τον Τσιτσιπά, ακριβέστερα για το toilet gate, όπως είδα να λέγεται η αντιπαράθεση σχετικά με τα παρατεταμένα διαλείμματα για τουαλέτα που παίρνει ο Έλληνας πρωταθλητής κατά τη διάρκεια των αγώνων του.

Ο βετεράνος Σκοτσέζος τενίστας Άντι Μάρεϊ, μετά την ήττα του από τον Τσιτσιπά έκανε δηλώσεις στις οποίες διαμαρτυρήθηκε για τα διαλείμματα αυτά και είπε, σύμφωνα με τη μετάφραση μάλλον του ΑΠΕ/ΜΠΕ (εγώ τη βρήκα στο Βήμα και σε πολλούς άλλους ιστότοπους): …θεωρώ ότι είναι εξαιρετικός παίκτης. Ότι είναι καλός για το παιχνίδι. Αλλά δεν έχω χρόνο γι’ αυτά τα πράγματα και έχασα το σεβασμό μου προς αυτόν.

Όμως, η αγγλική έκφραση «I have no time for that», που χρησιμοποίησε ο Μάρεϊ στις δηλώσεις του μετά το ματς με Τσιτσιπά (για την ακρίβεια είπε I have zero time for that), ΔΕΝ σημαίνει «δεν έχω χρόνο γι’ αυτά» όπως αποδόθηκε κατά λέξη!

Είναι ιδιωματισμός που σημαίνει «μου τη σπάνε αυτά τα πράγματα» (to dislike someone or sth, σύμφωνα με το λεξικό).

Ο Μάρεϊ δεν παίζει πια το τένις που έπαιζε όταν ήταν στα ντουζένια του (είχε φτάσει και Νο 1 στον κόσμο, έχει κερδίσει και τουρνουά γκραν σλαμ 3 φορές) αλλά στις ατάκες διατηρεί την ευθυβολία του. Σχετικά με το ίδιο επεισόδιο τιτίβισε ότι «Πιο γρήγορα πήγε ο Τζεφ Μπέζος στο διάστημα παρά ο Τσιτσιπάς στην τουαλέτα»!

leperry* Φωτογραφική γκάφα του Σκάι στο Τουίτερ τις προάλλες, στην ανακοίνωση του θανάτου του Λι Πέρι, του μεγάλου της ρέγκε.

Η φωτογραφία που συνόδευε το άρθρο δείχνει πράγματι τον Λι, αλλά όχι τον Λι Πέρι. Δείχνει τον Σπάικ Λι, ο οποίος ζει και βασιλεύει και βεβαίως δεν είναι 85 χρονών.

Για να είμαι δίκαιος, στον ιστότοπο το έχουν διορθώσει.

* Αλλά μέσα στην εβδομάδα έφυγε από τη ζωή και άλλος ένας άνθρωπος της μουσικής σκηνής, ο Νίκος Μαϊντάς, κάποτε μέλος των Magic de Spell.

Η νεκρολογία του είναι γραμμένη αρκετά τσαπατσούλικα, ας πούμε:

Γεννημένος στην στην Αθήνα 1975, ο Νίκος ήταν μόλις 17 ετών όταν μπήκε στους κόλπους των ήδη επιτυχημένων Magic De spell, από το 1980 και κάτι παραπάνω από μία δεκαετία δραστηριοποιούνταν στην αγγλόφωνη ροκ σκηνή.

Εδώ σίγουρα κάτι λείπει, έστω ένα «που».

Επίσης, ο τίτλος του τραγουδιού «Όλγα» έπαθε αναγραμματισμό σε «Όγλα» ενώ ο Μάνος Ξυδούς ξαναβαφτίστηκε σε «Πάνο», με έλξη από τον Πάνο Κατσιμίχα.

* Έγινε όμως και ο ανασχηματισμός μέσα στη βδομάδα. Είχαμε και το φιάσκο με την παραίτηση Αποστολάκη πριν ακόμα ορκιστεί. Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, και όπως πρόσεξαν πολλοί, ακριβώς σε σχέση με το υπουργείο που επρόκειτο να αναλάβει ο ναύαρχος Αποστολάκης ο κυβ. εκπρόσωπος είπε, και τα μέσα έγραψαν, ότι «συνίσταται υπουργείο Πολιτικής Προστασίας».

Αμ δεν συνίσταται! Το συνιστώ, όταν σημαίνει «συγκροτώ, ιδρύω», έχει μέση φωνή «συνιστώμαι», κι έτσι το υπουργείο «συνιστάται». Ή ιδρύεται, για πιο απλά.

Συνίσταμαι σημαίνει «αποτελούμαι», όταν συντάσσεται με την πρόθ. «από» π.χ. «το νερό συνίσταται από υδρογόνο και οξυγόνο, και «έγκειται, βρίσκεται, υπάρχει, είναι» όταν (στο τρίτο βέβαια πρόσωπο) συντάσσεται με την πρόθεση «σε», π.χ. Η συμβολή του συνίσταται στη δωρεάν προσφορά μεταφορικών μέσων.

zeugariu* Κι ένας τίτλος του τύπου «Μωρό δάγκωσε σκυλάκι», από το Τουίτερ.

Zευγάρι ηλικιωμένων απεγκλώβισαν πυροσβέστες μέσα από το φλεγόμενο διαμέρισμά τους.

Είναι πράγματι αξιέπαινοι οι δυο ηλικιωμένοι, που σε τέτοια ηλικία ρίχτηκαν στη φωτιά και κατάφεραν να μπουν στο φλεγόμενο διαμέρισμα των πυροσβεστών και να τους απεγκλωβίσουν.

Ή δεν έγινε έτσι;

Προφανώς, οι πυροσβέστες απεγκλώβισαν το ζευγάρι, αλλά η τάση να προτάσσεται το αντικείμενο στους τίτλους των ειδήσεων (είπαμε, μωρό δάγκωσε σκυλάκι) προκαλεί την αμφισημία.

Θα μου πείτε ίσως ότι αμφισημία δεν υπάρχει αφού το ζευγάρι είναι σε ενικό και δεν μπορεί να αποτελεί υποκείμενο του ρήματος «απεγκλώβισαν», αλλά θα επιμείνω ότι μπορεί να έχουμε σχήμα κατά το νοούμενο, του τύπου (όπως είναι το κλασικό παράδειγμα) «ο κόσμος χτίζουν εκκλησιές, χτίζουν και μοναστήρια». Εγώ τουλάχιστον (αν και χρωστώ άρθρο για το θέμα) συνηθίζω να γράφω «η πλειοψηφία επέλεξαν» ή «το 80% επιθυμούν να….»

* Είδηση στο Τουίτερ από την ΕφΣυν:

Μετά τον Σεμέδο, ελεύθερος αφέθηκε σήμερα και ο 40χρονος μάνατζερ του, που είχε επίσης καταγγείλει για ομαδικό βιασμό μια 17χρονη κοπέλα.

Ποιος κατάγγειλε ποιον; Ο μάνατζερ είχε καταγγείλει μια 17χρονη για βιασμό, έτσι λέει σε πρώτη ανάγνωση η είδηση. Αν η 17χρονη είχε καταγγείλει τον μάνατζερ, θα έλεγε «που τον είχε καταγγείλει μια 17χρονη».

Ξέρουμε βέβαια ότι δεν συνέβησαν έτσι τα πράγματα. Αλλά να προσέχουμε και πώς γράφουμε.

acedia* Ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης στη σελίδα του στο Φέισμπουκ δημοσίευσε ένα σημείωμα στο οποίο αφηγείται μια συζήτηση που είχε με τον Μίκη Θεοδωράκη.

Μας διηγείται λοιπόν ότι ο Μ. Θεοδωράκης έδινε βαρύτητα στον ρόλο της γλώσσας και ταύτιζε τη γλώσσα με την αντίληψη του κόσμου (όπως υποτίθεται ότι κάνει ο Βιτγκενστάιν) και με τον ελληνισμό. Και, συνεχίζει:

«Στην ακηδία μας ως Ελλήνων για την γλώσσα επέρριπτε τα δεινά στην κακή χρήση και ελλιπή αξιοποίηση της γλώσσας μας. Προχώρησε -και με πολλή πικρία- είπε το ίδιο για την ακηδία των υπευθύνων … για την ελληνική μουσική …».

Ακηδία σημαίνει έλλειψη φροντίδας και ενδιαφέροντος, αλλά έχει και κάποιες θρησκευτικές συνδηλώσεις.

Ωστόσο, διαβάζω και ξαναδιαβάζω την πρώτη πρόταση και, ομολογώ, δεν βγάζω νόημα. Κάτι δεν μου πάει καλά, οπωσδήποτε θέλει διόρθωση, αλλά δεν σώζεται αν απλώς διορθώσουμε το «στην κακή χρήση» με το «για την κακή χρήση». Το «επέρριπτε τα δεινά» ίσως πρέπει να γίνει «επέρριπτε τις ευθύνες». Ίσως.

Μου φαίνεται λοιπόν πως με περισσή έλλειψη φροντίδας, στο πόδι θα λέγαμε, είναι γραμμένο το κειμενάκι για τον Μίκη, και έχει αρκετό ενδιαφέρον να συμβαίνει αυτό σε ένα κείμενο που καταγγέλλει την ακηδία!

* Η Νομανσλάνδη απέκτησε, αν και όχι σε μόνιμη βάση, έναν δικαστικό θεσμό.

Όπως είχε γραφτεί σε άρθρο για την αποφυλάκιση ενός δολοφόνου:

Ο διαβόητος δολοφόνος αφέθηκε ελεύθερος αφού το συμβούλιο Parole απέρριψε τη νομική αμφισβήτηση της κυβέρνησης για την αποφυλάκισή του.

Το συμβούλιο Parole, λοιπόν! (Το πρωτότυπο έχει Parole Board).

Το συζητήσαμε και στο Τουίτερ, οπότε κάποιος μπορεί να είδε τη συζήτησή μας ή μπορεί απλώς να το πήραν είδηση, κι έτσι τώρα το διόρθωσαν σε:

Ο διαβόητος δολοφόνος αφέθηκε ελεύθερος, καθώς όπως αναφέρει η Daily Mail, το Συμβούλιο Αποφυλάκισης της Βρετανίας, απέρριψε τις εκκλήσεις της κυβέρνησης για επανεξέταση της αμφιλεγόμενης αυτής απόφασης.

Συμβούλιο Αποφυλακίσεων μάλλον, αλλά μπράβο που το διόρθωσαν.

mu* Όπως επίσης μπράβο που οι περισσότεροι πήραν είδηση ότι το περίεργο Mu της νέας μετάλλαξης του κορονοϊού δεν είναι άλλο από το ελληνικό γράμμα Μ (το οποίο στα αρχαία γράφεται Μυ -με περισπωμένη μάλιστα- και έτσι το έχει και ο Μπαμπινιώτης), κι έτσι το γράφουν πλέον Μι ή Μ.

Μακάρι να μη γράψω άρθρο, σε λίγους μμμμήνες, για το Μ που μας τρομμμάζει….

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *