cf84ceb1 cebdcf84ceaccf84ceb1 cebaceb1ceb9 cf84ceb1 cebcceb1cebdcf84ceaccf84ceb1

Από τις πολλές εξαγγελίες και τα νέα μέτρα που περιείχε η ομιλία του πρωθυπουργού τις προάλλες στη ΔΕΘ εκείνη που συζητήθηκε περισσότερο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν, κατά πάσα πιθανότητα, η εξαγγελία ότι όσοι έφηβοι ηλικίας 15-17 ετών εμβολιαστούν θα πάρουν, ως επιβράβευση, ή ως κίνητρο, «50 γκιγκαμπάιτ δωρεάν ντάτα στο κινητό τους».

Το γράφω ελληνικά, ντάτα, όχι μόνο επειδή γενικά μού αρέσει να χρησιμοποιώ το ελληνικό αλφάβητο, αλλά και για να φανεί ο τρόπος που πρόφερε ο πρωθυπουργός τη λέξη, ενώ αν έγραφα data δεν θα ήταν αμέσως προφανές, αφού υπάρχουν πάνω από μία αποδεκτές προφορές της αγγλικής λέξης, όπως θα δούμε παρακάτω.

Αν θέλετε και το στιγμιότυπο, μπορείτε να το δείτε/ακούσετε εδώ.

datamadataΣτο Τουίτερ η εξαγγελία αυτή σχολιάστηκε πολύ, κυρίως σε πνεύμα διακωμώδησης. Και, πάνω από μία φορά, τα πρωθυπουργικά ντάτα, συνδυάστηκαν με τα μαντάτα, όπως σε αυτό το τουίτ που βλέπετε εδώ, που κάθε αλλο παρά το μοναδικό ήταν. Άλλος έγραψε «δώσε και σε μένα data / για ν’ ακούσεις τα μαντάτα» κι άλλος «θα πάρετε κι επίδομα 50 γίγα data / να ‘χετε να μαθαίνετε τα θλιβερά μαντάτα».

Φυσικά, στο τουίτ της εικόνας παρωδείται η αρχή του Ερωτόκριτου (εννοώ του τραγουδιού, όχι του ίδιου του έργου, που αρχίζει «Του κύκλου τα γυρίσματα»). Και παρόλο που όλοι σχεδόν οι σχολιαστές στο Τουίτερ και στο Φέισμπουκ έγραψαν data, είναι φανερό ότι προφέρουν «ντάτα».

Και καλά κάνουν, διότι έτσι προφέρεται η λέξη στα ελληνικά. Όταν μιλάμε αγγλικά, μπορεί να την προφέρουμε «ντέιτα» μια και αυτή είναι η συχνότερη αγγλική προφορά. Αλλά στα ελληνικά, οταν μιλάμε όχι για δεδομένα γενικώς, αλλά για όγκο κατανάλωσης δεδομένων σε κινητή τηλεφωνία, τότε λεμε «ντάτα» -θυμάμαι μάλιστα μια ραδιοφωνική διαφήμιση που, για να παινέψει τα απεριόριστα δεδομένα που πρόσφερε μια εταιρεία στα συμβόλαιά της, έβαζε τον εκφωνητή να διαβάζει το ντα-τα-τα-τα σαν να ήταν ριπή αυτόματου όπλου.

Η αγγλική λέξη data έχει λατινική προέλευση. Είναι ο πληθυντικός του datum, που είναι μετοχή παρακειμένου, στο ουδέτερο γένος, του ρήματος dare = δίνω, «αυτό που έχει δοθεί», αντιστοιχεί δηλ. ακριβώς με το δικό μας «δεδομένο» Ως ουσιαστικό, στα λατινικά, σήμαινε «δώρο», π.χ. Quia non suppetunt dictis data, διότι τα δώρα του δεν ταιριάζουν με τα λόγια του.

Η αγγλική πάλι λέξη ενώ τυπικά είναι πληθυντικός, στην πράξη, και στην καθημερινή χρήση, ιδίως στην πληροφορική, χρησιμοποιείται ως ενικός, ακόμα περισσότερο σε σύμπλοκους όρους του τύπου big data. Σε άλλες επιστήμες, ας πούμε στις φυσικές επιστήμες, η λέξη data συντάσσεται συχνά με πληθυντικό, και κάποτε εμφανίζεται και ο ενικός datum, ενώ σε ειδική ορολογία υπάρχει και αγγλότροπος πληθυντικός datums.

Σημειώνουμε ότι στα αγγλικά η λέξη καταγράφεται από το 1640, με τη σημασία των αριθμητικών στοιχείων από το 1897 και με τη σημασία των αποθηκεύσιμων πληροφοριών σε υπολογιστή από το 1946.

Ως προς την προφορά, η συχνότερη προφορά στα αγγλικά είναι ντέιτα (dayta ή /ˈdeɪtə/ με το φωνητικό αλφάβητο) αλλά, ιδίως στις ΗΠΑ, ακούγεται και η προφορά /ˈdætə/ όπως και η /ˈdɑːtə/ –περισσότερα εδώ.

Στα ελληνικά θα πούμε «δεδομένα» και «επεξεργασία δεδομένων», «βάση δεδομένων» κτλ. Τον τελευταίο καιρό με τις απαιτήσεις ιδιωτικότητας λέμε επίσης για «ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα» ή σκέτο «προσωπικά δεδομένα» και στους όρους αυτούς κανείς δεν θα σκεφτεί να χρησιμοποιήσει το «ντάτα» (ή ντέιτα). Ωστόσο, όταν αναφέρονται ειδικά στον όγκο κατανάλωσης δεδομένων κινητής τηλεφωνίας, πολλοί θα πουν «ντάτα». «Δεν έχω καθόλου ντάτα», θα παραπονεθεί κάποιος, συχνότερα παρά «δεν έχω καθόλου δεδομένα» (που μπορεί να σημαίνει και κάτι άλλο: δεν έχω δεδομένα για να σταθμίσω μια κατάσταση ή για να λύσω ένα πρόβλημα).

Τα μαντάτα, πάλι, θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι… τα ντάτα μιας παλιότερης εποχής, που στέλνονταν με άλλες εφαρμογές, πιο χαμηλής τεχνολογίας. Μαντάτο είναι η είδηση, αλλά συχνά (όπως και το χαμπέρι ή χαμπάρι) χρησιμοποιείται στον πληθυντικό, τα μαντάτα. Είναι τύπος μεσαιωνικός, μαντάτον, που ανάγεται στον ύστερο ελληνιστικό μανδάτον, από το λατ. mandatum, που ήταν η παραγγελία, η διαταγή, ειδικότερα η αυτοκρατορική διαταγή. Η αρχαιότερη ανεύρεση της λέξης στο TLG είναι στα αποσπάσματα που έχουν διασωθεί από τον Δίκτυ, που χρονολογείται στον 2ο με 3ο αι. μ.Χ. ενώ τη βρίσκουμε συχνά από τον 5ο αιώνα και μετά, π.χ. «τα μανδάτα του βασιλέως» στα πρακτικά της οικουμενικής συνόδου της Εφέσου (431).

Στη βυζαντινή ορολογία έχουμε και λέξεις όπως μανδάτωρ, μανδατόρισσα, μανδατάριος, μανδατωρεύω, αλλά το σύνθετο που έχει διατηρηθεί και στη νεότερη γλώσσα είναι ο μανδατοφόρος/μαντατοφόρος, ο αγγελιοφόρος δηλαδή.

Στη νεότερη γλώσσα «μαντάτο» και «μαντάτα» είναι η είδηση, φυσικά σε λαϊκό ύφος. Ειναι και το μήνυμα: έστειλα το μαντάτο. Όμως, ίσως επειδή ζουμε σε κακό κόσμο, μαντάτα πολλές φορές είναι ειδικότερα η κακή, η δυσάρεστη είδηση. Υπάρχει και κατάρα: «που να’ρθουν τα μαντάτα σου», δηλ. να έρθει η είδηση του θανάτου σου. Αλλά δεν είναι υποχρεωτικά δυσάρεστη είδηση κάθε μαντάτο, γι’ αυτό και στον Ερωτόκριτο διευκρινίζεται: τα θλιβερά μαντάτα.

Τα θλιβερά μαντάτα έρχονται κάθε μέρα το απόγευμα από τον ΕΟΔΥ. Προχτές είχαμε 51 νεκρούς, ας πούμε. Απ’ αυτή την άποψη, η εξαγγελία για τα δωρεάν ντάτα δεν κάνει κακό, όσο κι αν προσφέρεται για χαβαλέ από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά δεν ξέρω κατά πόσον κάνει καλό -εννοώ, το πιθανότερο είναι να πάρουν το δώρο όσοι θα έκαναν έτσι κι αλλιώς εμβόλιο. Ισχυρότερο κίνητρο μπορεί να αποδειχτεί η υποχρέωση για ράπιντ τεστ προκειμένου να μπορούν οι έφηβοι των 12-17 να πάνε στον κινηματογράφο ή σε καφετέρια.

Από την άλλη, όταν τα ποσοστά στους εφήβους είναι τόσο χαμηλά (πριν από μερικές μέρες ήταν 25% για τους μαθητές λυκείου και 13% για τους μαθητές γυμνασίου) είναι αμφίβολο αν θα τηρηθούν μέτρα σαν τα παραπάνω ή αν από την τρίτη μέρα θα αρχίσει η καταστρατήγησή τους, με διάφορους τρόπους.

datacostΚαι βέβαια, τα άλλα θλιβερά μαντάτα που συνδέονται με τα ντάτα ειναι ότι το κόστος των δεδομένων κινητής τηλεφωνίας στη χώρα μας είναι πολύ ψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Και βέβαια το υψηλό κόστος σημαίνει και τη χαμηλή χρήση δεδομένων κινητής τηλεφωνίας. Παρόλο που η χρήση στη χώρα μας έχει αυξηθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια, παραμένει πολύ χαμηλή σε σύγκριση με άλλες χώρες –κάποια στοιχεία εδώ.

Θα συμφωνήσω ότι οι υπολογισμοί και οι συγκρίσεις δεν είναι πάντοτε εύκολα, επειδή υπάρχουν πάρα πολλές τιμολογιακές πολιτικές και προσφορές από τους παρόχους. Ωστόσο, όλες οι συγκριτικές έρευνες συγκλίνουν στο συμπέρασμα για το υπερβολικό κόστος των δεδομένων κινητής τηλεφωνίας στην Ελλάδα.

Που γίνεται ακόμα πιο δυσβάστακτο όταν σκεφτούμε ότι σε χώρες με πολύ ψηλότερο βιοτικό επίπεδο και μισθούς, όπως η Γερμανία ή η Ολλανδία, τα δεδομένα κινητής προσφέρονται στο μισό του ελληνικού κόστους ή και ακόμα χαμηλότερα.

Αυτά είναι τα θλιβερά μαντάτα, κύριε πρωθυπουργέ!

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *