cf84ceb1 ceb1cf81cf87ceb1ceafceb1 ceb5cebbcebbceb7cebdceb9cebaceac cf84cebf cf80cf81ceafcebdcf83cf84cebfcebd cebaceb1ceb9 ceb7 cebacebf

Η είδηση έχει κυκλοφορήσει εδώ και μερικές μέρες, και έχουμε κάνει κάποιες συζητήσεις στα σχόλια, όμως άρθρο δεν της έχουμε αφιερώσει -και ίσως αξίζει να τη συζητήσουμε.

Λοιπόν, πριν από καμιά δεκαριά μέρες πρωτοδιαβάσαμε στον ελληνικό τύπο μιαν είδηση με τον εντυπωσιακό αλλά ανακριβή τίτλο «Το Πρίνστον εξοστρακίζει αρχαία ελληνικά και λατινικά για να καταπολεμήσει τον δομικό ρατσισμό«, ενώ ακολούθησαν άλλα άρθρα με άλλους, επίσης εντυπωσιακούς, ισχυρισμούς, όπως ότι το Πρίνστον αποφάσισε να «καταργήσει τα αρχαία ελληνικά από τη διδακτέα ύλη του«. Η Σώτη Τριανταφύλλου είδε ότι το Πρίνστον «αποφάσισε να καταργήσει τα πτυχία αρχαίων ελληνικών και λατινικών», ενώ σύμφωνα με την Αγγελική Κώττη «Η κορεκτίλα τρώει τα αρχαία ελληνικά από τα ξένα πανεπιστήμια».

Οι ισχυρισμοί αυτοί είναι τουλάχιστον παραπλανητικοί. Ούτε καταργήθηκε η διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών (και λατινικών) στο Πρίνστον, ούτε εξοβελίστηκαν από τη διδακτέα ύλη. Όπως διαβάζουμε αν προσπεράσουμε τους εντυπωσιοθηρικούς τίτλους, αυτό που αλλάζει είναι ότι τα αρχαία ελληνικά/λατινικά δεν είναι πλέον υποχρεωτικό μάθημα για όσους προπτυχιακούς φοιτητές επιλέξουν να «πάρουν major» στο αντικείμενο των κλασικών σπουδών.

Και ένας πολύ πιο βάσιμος λόγος για αυτή την αλλαγή ήταν ότι, με το πέρασμα των χρόνων, ολοένα και λιγότεροι μαθητές επιλέγουν/διδάσκονται αρχαία ελληνικά στο Λύκειο κι έτσι όταν φτάσουν στο 3ο έτος του Πρίνστον, επειδή δεν ξέρουν καθόλου αρχαία/λατινικά, αδυνατούν να επιλέξουν major στις κλασικές σπουδές με αποτέλεσμα να φθίνουν οι εγγραφές.

princ

Και ο δομικός ρατσισμός; Πώς μπήκε άραγε στην εικόνα; Ενώ οι ελληνικοί ιστότοποι είναι σχεδόν ομόφωνοι ως προς το ότι η απόφαση του Πρίνστον υπαγορεύτηκε από τη βούληση «να καταπολεμηθεί ο δομικός ρατσισμός» (ή αλλιώς «η κορεκτίλα τρώει τα αρχαία ελληνικά»), αν ανατρέξουμε σε αμερικανικούς ιστοτόπους θα βρούμε πολύ λιγότερες αναφορές σε αυτη τη σύνδεση.

Στην αρχική πηγή της είδησης, που ήταν ένα άρθρο στο εβδομαδιαίο δελτίο των αποφοίτων του Πρίνστον διαβάζουμε ότι, εκτός από τις αλλαγές στις κλασικές σπουδές, στον τομέα των Πολιτικών επιστημών προστέθηκε ένα νέο αντικείμενο «Φυλή και ταυτότητα» το οποίο εντάσσεται στην ευρύτερη πρωτοβουλία για αντιμετώπιση του συστημικού ρατσισμού στο Πρίνστον, ενώ αλλαγές έγιναν επίσης στον τομέα των Θρησκευτικών σπουδών. Δηλαδή, η αντιμετώπιση του ρατσισμού δεν συνδέεται με τις αλλαγές στις κλασικές σπουδές αλλά με την εισαγωγή του νέου γνωστικού αντικειμένου στις Πολιτικές επιστήμες.

Φαίνεται ότι τη σύνδεση μεταξύ «καταπολέμησης του συστημικού ρατσισμού» και της αλλαγής των απαιτήσεων στις κλασικές σπουδές την έκανε ο (υποθέτω) ελληνοαμερικανικός ιστότοπος greekreporter.com, ο οποίος, με μάλλον κακόπιστο τρόπο, κάνει αυτή την αυθαίρετη σύνδεση και την «τεκμηριώνει» παραπέμποντας σε αντιρατσιστικές θέσεις της επιτροπής ισότητας του τμήματος κλασικών σπουδών του Πρίνστον και στην αρθρογραφία του καθηγητή Dan-el Padilla Peralta, που έχει γίνει το κόκκινο πανί των συντηρητικών.

Επειδή όμως δεν ξέρουμε όλοι το σύστημα που ισχύει στα αμερικανικά πανεπιστήμια και επειδή πολλοί φαντάζονται πως όποιος πάρει classics major γίνεται αυτομάτως κλασικός φιλόλογος και διδάσκει αρχαία ελληνικά, αναδημοσιεύω ένα σχόλιο του φίλου μας του Άγγελου που νομίζω ότι είναι πολύ κατατοπιστικό:

Για όσους δεν ξέρουν τα αμερικάνικα εκπαιδευτικά πράγματα, ίσως χρειάζονται μερικές εξηγήσεις:

Αυτό που στις ΗΠΑ λέγεται college (τετραετείς σπουδές μετά το high school = Λύκειο) ΔΕΝ είναι επαγγελματική σχολή. Παρέχει βασικά γενική μόρφωση, που επιστέφεται με το πτυχίο Β.Α. (bachelor of arts), μετά το οποίο μπορεί να συνεχίσει κανείς, αν θέλει, είτε σε καθαυτό επαγγελματικές σπουδές (ιατρική, νομικά, θεολογία, διοίκηση επιχειρήσεων… — αλλά η εισαγωγή είναι δύσκολη και οι σπουδές εντατικές) είτε σε κάποια επιστήμη σε επίπεδο Μ.Α. ή διδακτορικού.

Ο σπουδαστής του college διαλέγει στο τρίτο έτος (!) έναν τομέα συγκέντρωσης (major): αγγλικά (φιλολογία δηλαδή), ιστορία, πολιτικές επιστήμες, μουσική, μαθηματικά, φυσική, χημεία, βιολογία…, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι ακόμα και τότε μόνο μαθήματα του τομέα του παρακολουθεί. Στο Πρίνστον, μια που αναφέρθηκε, υπάρχει (ή υπήρχε στον καιρό μου) ο «κανόνας των 12» — ότι δηλαδή δεν έπρεπε να παρακολουθήσει κανείς συνολικά πάνω από 12 μαθήματα στον τομέα του (από 1 ανά εξάμηνο στα δύο πρώτα χρόνια και από 2 στα δύο τελευταία) — υπήρχαν όμως διάφοροι τρόποι να παρακαμφθεί αυτό (εγώ π.χ., με τομέα συγκέντρωσης τα μαθηματικά, παρακολούθησα και στατιστική — που ήταν τυπικά άλλο τμήμα — και οικονομομετρία — που λογιζόταν ως οικονομικά και κάλυπτε την υποχρέωση να παρακολουθήσεις δύο εξάμηνα κοινωνικές επιστήμες — και μαθηματική λογική — που προσφερόταν και με κωδικό του τμήματος φιλοσοφίας )
Εννοείται ότι για να διαλέξεις π.χ. μαθηματικά ως major, είναι σκόπιμο να έχεις πρακολουθήσει απειροστικό λογισμό και γραμμική άλγεβρα στα δύο πρώτα χρόνια — αλλιώς θα τα βρεις μπαστούνια. Δεν είναι όμως τυπική προϋπόθεση· αν τους πείσεις ότι τώρα είδες το φως και θέλεις να σπουδάσεις μαθηματικά, όλα γίνονται. Γενικώς, τα αμερικάνικα πανεπιστήμια (τουλάχιστον αυτά που έχω γνωρίσει εγώ· τα πολιτειακά ίσως να είναι πιο άκαμπτα) είναι μάλλον ελαστικά στην εφαρμογή των τυπικών κανονισμών.

Ε, ένα από τα τμήματα του πανεπιστημίου είναι και οι κλασικές σπουδές (classics). Αυτός που θα διαλέξει αυτό το major δεν θα γίνει αναγκαστικά κλασικός φιλόλογος, ούτε πρέπει οπωσδήποτε να μάθει και αρχαία ελληνικά και λατινικά. Υποθέτω (χωρίς να το έχω ελέγξει) ότι και με τους προϊσχύοντες κανονισμούς θα μπορούσε π.χ. να παρακολουθήσει μόνο μαθήματα ελληνικής φιλολογίας και να μην ασχοληθεί σοβαρά με τα λατινικά. Το νέο στοιχείο είναι ότι τώρα φαίνεται πως θα μπορεί να πάρει Β.Α. χωρίς να έχει μάθει ούτε αρχαία ελληνικά ούτε λατινικά, έχοντας δηλαδή παρακολουθήσει μόνο μαθήματα που μιλούν για την κλασική γραμματεία και τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό. Κλασικός φιλόλογος δεν θα είναι βέβαια με τίποτε ο τοιούτος πτυχιούχος· θα είναι όμως (αν έχει ασχοληθεί σοβαρά) άνθρωπος με γερή κλ ασική μόρφωση, εξοικειωμένος με την κλασική γραμματεία και τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό, και εξίσου απασχολήσιμος με τον παραδοσιακό classics major του Πρίνστον σε οποιαδήποτε δραστηριότητα δεν απαιτεί γνώση των κλασικών γλωσσών. Και ποια δραστηριότητα την απαιτεί, πλην αυτής καθεαυτήν της επαγγελματικής ενασχόλησης με την κλασική φιλολογία και τις συναφείς επιστήμες (ιστορία, θεολογία…);

Από αυτή την άποψη, η απόφαση του Τμήματος Κλασικών Σπουδών του Πρίνστον, όχι βέβαια να «εξοστρακίσει» τις κλασικές γλώσσες αλλά να πάψει να θεωρεί την έστω στοιχειώδη γνώση τους απαραίτητη προϋπόθεση για να δηλώσει κανείς classics ως major, γίνεται πιο κατανοητή. Και βεβαίως είναι και ιδιοτελής· επειδή πολύ λίγα παιδιά κάνουν πια λατινικά ή αρχαία ελληνικά στο Λύκειο, δεν προφταίνουν να μάθουν αρκετά στα δύο πρώτα χρόνια του Πανεπιστημίου ώστε να πληρούν τις παλιές τυπικές προϋποθέσεις. Χαλαρώνοντάς τες, το Τμήμα Κλασικών Σπουδών θα μπορεί να προσελκύσει περισσότερα παιδιά, μην το κλείσουν κιόλα λόγω έλλειψης σπουδαστών!

Κάτι ανάλογο, αν και πιο επίσημα, λέει και η ανακοίνωση του Πρίνστον:

Changes to the Princeton Classics undergraduate concentration requirements have recently generated a good deal of discussion. Most of this is connected to our decision to move to a flexible language requirement, which allows students to tailor the program to their interests and goals. We are heartened by the interest of the community in these decisions, and wish to make three points by way of responding to questions:

  1. Princeton Classics remains profoundly committed to the teaching of ancient languages. The Department is proud of its commitment to language instruction at all levels from beginners to advanced literature courses. This is done – at all levels – by faculty who consider it a core aspect of their intellectual contribution. We have not reduced our commitment to teaching the ancient languages by a single hour, nor do we envisage doing so in future. We have recently added regular instruction in Akkadian and Modern Greek; this is done in the conviction that ancient Greece and Rome are best studied, not in isolation, but in their interactions with other ancient cultures and in relation to the many modern cultures they contributed to shaping. These expanded offerings reflect the understanding that knowledge of ancient and modern languages remains central to what we do as a department and a discipline.
  2. Our conversations with undergraduates have revealed that a minimum language requirement acts primarily as a deterrent to potential concentrators, and is not effective as a means of inducing students to embark on the study of Ancient Greek or Latin. We believe that an approach based on inclusion and persuasion will be more effective in encouraging language study than one based on compulsion. We are confident in the appeal and excitement that the study of Ancient Greek and Latin hold, and see our changes as a means of growing the field (including the study of languages) by removing barriers to entry.
  3. We see it as a strength that Classics is an interdisciplinary field that includes not just the study of Ancient Greek and Roman language and literature, but these cultures’ history, material culture, interaction with other ancient societies, resonance in later ages, and continued vitality today. Students are able to complete original independent research employing a range of competencies beyond the linguistic. A flexible language requirement encourages students to develop the knowledge and skills needed for their own course of study (while concentration requirements ensure they are exposed to a range of methods and approaches). The Department’s commitment to rigorous study of the classical world in all its facets remains, and is only strengthened, by this wider field of inquiry.

Οπότε, όχι -δεν θα διδάξουν αρχαία ελληνικά όσοι έχουν πάρει classics major ούτε έγινε η αλλαγή για να καταπολεμηθεί ο ρατσισμός. Το αν η διεπιστημονική θεώρηση των κλασικών σπουδών είναι γονιμότερη ή προτιμότερη από την παραδοσιακή, μπορούμε να το συζητήσουμε. Πάντως, όσοι ανησυχούν για την αρχαιομάθεια των αποφοίτων του Πρίνστον καλύτερο θα ήταν να αναρωτηθούν για την αρχαιομάθεια των αποφοίτων της Φιλοσοφικής στην Ελλάδα (πλην κλασικών φιλολόγων) οι οποίοι όντως θα κληθούν να διδάξουν αρχαία ελληνικά σε μαθητές (όσο τουλάχιστον συνεχίζεται αυτή η φάρσα, που όμως είναι άλλη συζήτηση).

Και βέβαια, πολλοί από αυτούς που εξεγέρθηκαν με την απόφαση (ή τη δήθεν απόφαση) του Πρίνστον εξυπηρετούν παράλληλα και τη δική τους ατζέντα. Η κ. Κώττη, λογουχάρη, που ανακάλυψε στο άρθρο της μια τριπλή συμμαχία: τους οπαδούς του Politically correct, όσους αντιτίθενται στον «ρατσισμό των λευκών» (δικά της τα εισαγωγικά) και το «κίνημα» της «ήσσονος προσπάθειας», που το έχουμε κι εμείς στην Ελλάδα (δική μου η υπογράμμιση).

Στο ίδιο άρθρο διαβάζω μερικές παράξενες απόψεις, όπως ότι: Η μη υποχρεωτική γνώση της ελληνικής και της λατινικής μειώνει και τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, καθώς κατανοείται σε βάθος η ιστορία μέσω της ανάγνωσης των αρχαίων ιστοριογράφων χωρίς τα λάθη που γίνονται κατά τη μετάφραση από τα αρχαία ελληνικά στις άλλες απλούστερες ευρωπαϊκές γλώσσες. (…)

Αν δεν διαβάσεις την κομψή και υπέροχη γλώσσα του Θουκυδίδη στο πρωτότυπο, αν δεν έχεις γνώση της γλώσσας του Ηράκλειτου, του Πλάτωνα και της Σαπφούς, ποια γνώση του πολιτισμού τους θα αποκτήσεις;

Το all alone ή το lonely μπορεί να αντικαταστήσει το «μόνα» (μόνη) της ποιήτριας; (εγώ δε μόνα καθεύδω).

Στην τελευταία ερώτηση, η δική μου απάντηση είναι ένα τρανταχτό «ναι», αλλά βέβαια εγώ είμαι μεταφραστής οπότε ίσως το κάνω από συντεχνιακή αλληλεγγύη. Και ως μεταφραστής εξίσου αστείο βρίσκω τον ισχυρισμό για τα λάθη που τάχα γίνονται στη μετάφραση «από τα αρχαία ελληνικά στις άλλες απλούστερες (!!) ευρωπαϊκές γλώσσες». (Εγώ τουλάχιστον έχω βρει πολλά λάθη στις μεταφράσεις από τα αρχαία ελληνικά στα νέα ελληνικά, επειδή κάποιοι μεταφραστές αφήνουν αμετάφραστες λέξεις όπως «σεμνός» που έχουν αλλάξει σημασία).

essonpΚαι πριν κλείσω να σταθώ και στον νόμο του Μέφρι, που επαληθεύτηκε για μιαν ακόμα φορά. Διότι, εκεί που η κ. Κώττη μεταλαμβάνει τα νάματα της τρισχιλιετούς και κατακεραυνώνει το κίνημα της ήσσονος προσπάθειας, γράφει επίσης: Τα κινήματα που προαναφέραμε και η «ήσσον προσπάθεια»….

Ωπ! Η ήσσον; Αμ δεν είναι έτσι η ονομαστική, κι ας είναι «ήσσονος» η γενική. Όχι, είναι «η ήσσων» προσπάθεια, κι είναι πολύ αστείο να μέμφεται κανείς την ήσσονα προσπάθεια και να μην ξέρει πώς γράφεται η λέξη!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *