cf83cf85cebdceb1cebdceb8cf81cf8ecf80ceb9cebdceb1 cebcceb5ceb6ceb5ceb4ceaccebaceb9ceb1

Για ποιον άραγε λόγο έδωσα τέτοιον τίτλο στο σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο; Οι τακτικοί αναγνώστες θα το έχουν μαντέψει: επειδή ένα από τα μεγάλα μεζεδάκια της πιατέλας έχει να κάνει με τη λέξη «συνάνθρωπος».

Πράγματι, πριν από μερικές μέρες η σεβαστή κ. Αρβελέρ, σε συνέντευξη που έδωσε στο ραδιόφωνο, θέλοντας να τονίσει την ανάγκη για εμβολιασμούς, και επικρίνοντας, χωρίς να τον κατονομάζει, τον Στέφανο Τσιτσιπά για τις γνωστές δηλώσεις του, είπε, ανάμεσα σε πολλά σωστά και το εξής:

«Αν δεν ενδιαφέρεσαι για μία λέξη που είναι μόνο ελληνική, τη λέξη συνάνθρωπος… Όταν δεν μπολιάζεσαι σήμερα δεν κινδυνεύεις εσύ, η γιαγιά σου, ο παππούς σου ή ο πατέρας σου κινδυνεύει και ο διπλανός σου. Ο διπλανός σου είναι ακριβώς το μέτρο της ανθρωπιάς. Πόσο ενδιαφέρεσαι για τον συνάνθρωπο».

Προσυπογράφω, εκτός από το ετυμολογικό της αρχής, που είναι λάθος. Είναι λάθος ότι «ο συνάνθρωπος είναι λέξη μόνο ελληνική», δηλαδή ότι μόνο στα ελληνικά υπάρχει, κάτι σαν ένα δεύτερο φιλότιμο (που ούτε γι’ αυτό ισχύει η μοναδικότητα της ελληνικής, έχουμε γράψει άρθρο). H κ. Αρβελέρ πρέπει να το έχει ξαναπεί αυτό, αλλά ως τώρα δεν είχα από πρώτο χέρι την άποψή της.

Όμως, όχι μόνο λέξη ανάλογη υπάρχει και σε άλλες γλώσσες αλλά και, σύμφωνα με το ΛΚΝ, η ελληνική λέξη είναι μεταφραστικό δάνειο από το γερμανικό Mitmensch. Λέξεις ανάλογες με το Mitmensch υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες συγγενικές με τα γερμανικά π.χ. στα ολλανδικά.

Η ύπαρξη του Mitmensch καταρρίπτει τον ισχυρισμό ότι «μόνο στα ελληνικά υπάρχει λέξη ‘συνάνθρωπος’», αλλά και το ΛΚΝ, που προτείνει ετυμολογία από μεταφραστικό δάνειο, σφάλλει. Οπως επισημαίνει το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη, η λέξη υπάρχει στα μεσαιωνικά χρόνια, π.χ. στη Διήγηση Αλεξάνδρου «οι ηγαπημένοι του και οι άρχοντές του και οι συνάνθρωποί του αφήνουν τον η συντροφία του και φεύγουν», ενώ στα ελληνιστικά χρόνια βρίσκουμε ρήμα συνανθρωπώ και συνανθρωπίζω. Δεν πρόκειται επομενως για μεταφραστικό δάνειο.

Κατά πάσα πιθανότητα η γερμανική λέξη είναι ανεξάρτητος σχηματισμός, αλλά αυτά θα τα βρουν οι ετυμολόγοι. Πάντως, ο συνάνθρωπος δεν είναι ελληνική αποκλειστικότητα.

voskos* Kαι συνεχίζω με έναν τίτλο που μου στέλνει φίλος, από σουπεράκι σε δελτίο ειδήσεων:

Απολογείται ο Ρουμάνος βοσκός για το στυγερό έγκλημα του κτηνοτρόφου.

Αλλά γιατί να απολογηθεί ο βοσκός για το έγκλημα, στυγερό μάλιστα, που διέπραξε κάποιος άλλος, ο κτηνοτρόφος δηλαδή;

Βέβαια, αν έχετε παρακολουθήσει την επικαιρότητα θα ξέρετε ότι ο βοσκός είναι ο δράστης ανθρωποκτονίας με θύμα τον κτηνοτρόφο. Και δεν θα υπήρχε ασάφεια αν ο τίτλος ήταν: Απολογείται ο Ρουμάνος βοσκός για τον φόνο του κτηνοτρόφου. Αλλά «το έγκλημα του κτηνοτρόφου» σημαίνει μόνο «το έγκλημα που διέπραξε ο κτηνοτρόφος» και όχι «το έγκλημα που είχε θύμα τον κτηνοτρόφο».

* Η ακλισιά της εβδομάδας σε άρθρο για τα μελλοντικά σχέδια της Άνγκελας Μέρκελ, η οποία αποχωρεί από την ενεργό πολιτική μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου:

….η Άνγκελα Μέρκελ θα θελήσει να γνωρίσει τη Δυτική Γερμανία καλύτερα, καθώς μεγάλωσε στην ανατολική πλευρά του σιδηρούν παραπετάσματος πριν την ένωση της χώρας.

Tο σιδηρούν παραπέτασμα αλλά τα μεταξωτά βρακιά δεν είναι άκλιτα. Του σιδηρού παραπετάσματος, παιδιά.

Στο άρθρο υπάρχει και μια «υπεργασία», που είναι λάπσους, είδος απλολογίας, για την «υπερεργασία».

* Λάπσους ή λάψους;

archimede* Φίλος στέλνει τη φωτογραφία που βλέπετε, που προέρχεται από το βιβλίο «Αρχιμήδης – Το θεϊκό μυαλό» και έχει γραφτεί από την Ελένη Νικολαΐδου και τη Μαρία Φράγκου.

Βγάζετε νόημα από το θεώρημα; Πολύ δύσκολα, αλλά περιμένω από τους μαθηματικούς να μας πουν.

Σημειώνω επίσης το «γραμμές ανεξαρτήτου αριθμού», που πρέπει να είναι «γραμμές ανεξαρτήτως αριθμού».

Πολλή τσαπατσουλιά, κρίμα για τον Αρχιμήδη.

*  Γράφει ο Δημ. Καμπουράκης:

Με δυο κουβέντες και με βάση την σημερινή κατάσταση (ακόμα και μετά την καταστροφή των πυρκαγιών) ο Τσίπρας παραμένει εκτός πεδιάς.

Αν έχει δίκιο στην εκτίμησή του, θα το δούμε. Το βέβαιο είναι πως δεν έχει δίκιο στην ορθογραφία του. Δεν γράφουμε «εκτός πεδιάς» αλλά «εκτός παιδιάς». Η παιδιά, δηλαδή το παιχνίδι, αρχαία λέξη που επιβιώνει στις αθλοπαιδιές και στις φράσεις «εκτός παιδιάς» και «χάριν παιδιάς» (Υπουργείο χάριν παιδιάς, είχε βαφτίσει ο αξέχαστος Γιάννης Καλαϊτζής το Υπουργείο Παιδείας).

Είναι πολύ ισχυρή η συσχέτιση με το πεδίο, γι’ αυτό και πολλοί το γράφουν «εκτός πεδιάς», αλλά είναι λάθος.

* Κι ένα τουριστικό. Σε άρθρο για το μοναδικό χωριό της Ιταλίας στο οποίο δεν υπάρχει πρόσβαση με αυτοκίνητο, που είναι το Chamois στην κοιλάδα της Αόστης, διαβάζουμε ότι:

Το γεγονός πως είναι το μόνο ιταλικό χωριό το οποίο δεν είναι προσβάσιμο με αυτοκίνητο επέτρεψε στους κατοίκους του να εκπροσωπήσουν την περιοχή της Αόστα στην ομοσπονδία των Αλπικών Περλών, η οποία συνδέει όλες τις πόλεις που βρίσκονται στην περιοχή των Άλπεων και εκτείνονται από την Γαλλία έως την Σλοβενία και είναι «αφοσιωμένες» στην αειφόρο μετακίνηση.

Αυτό το «Περλών» δεν μου αρέσει καθόλου. Είπαμε, μερικές γενικές πληθυντικού είναι δύσχρηστες. Ή στην ομοσπονδία «Αλπικές Πέρλες», ή Μαργαριτάρια των Άλπεων.

* Κι ένα αστείο τυπογραφικό, σε τίτλο από τον Σκάι.

mi tostaki

Το αστείο βέβαια είναι στο «μη τοστάκι», με το οποίο μπορούν να γίνουν διάφορα λογοπαίγνια.

* Τα μεταφραστήρια έχουν βελτιωθεί πολύ, αλλά εξακολουθούν να κάνουν αστεία λάθη. Παράδειγμα που επισήμανε φίλος. Το άρθρο έχει πολλά λάθη, π.χ. τα μοσχάρια που τρέφονται με κόκκους (μπλε και πράσινους, άραγε;), εγώ όμως στάθηκα στο:

Το ελεύθερο ανυψωμένο μοσχάρι προέρχεται από τα μοσχάρια που εκτρέφονται στο βοσκότοπο και σφαγιάζονται περίπου 24 εβδομάδων.

Μοσχάρι ελευθέρας βοσκής, μάλλον θα εννοεί. Αλλά το ανυψωμένο μοσχάρι ανοίγει νέους δρόμους στην κτηνοτροφία, με κατακόρυφες, πολυώροφες εκμεταλλεύσεις.

* Σαρδάμ που προκάλεσε πολύ γέλιο έκανε ο υπουργός Β. Κικίλιας και μάλιστα σε επίσημη στιγμή, όταν ανακοίνωνε τα νέα μέτρα που θα ισχύσουν από Σεπτέμβριο.

Είπε: «Η Ελλάδα ήρθε αντιμέτωπη με το δεύτερο κύμα και δεν είχε άλλα όπλα, πέραν αυτών που γνωρίζουμε. Του lockdown, των μασκών, των αντισυλληπτικών…»

Αντισηπτικά εννοούσε, δεν απέχουν πολύ από τα αντισυλληπτικά, αλλά γελάσαμε πολύ.

(Κάποιοι είπαν ότι μίλησε και για «άψολη» αντίδραση αντί για «άψογη» αλλά δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου).

* Και οι… πληγέντες περιοχές ξαναχτυπούν, και μάλιστα από το βήμα της Βουλής. Εννοώ ότι ο πρωθυπουργός, στην πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή μίλησε για τις «δράσεις στήριξης των πληγέντων περιοχών».

Πολλές φορές έχουμε αναφερθεί σε αυτό το «λάθος». Πλήρη ανάπτυξη της άποψής μου κάνω σε ειδικό άρθρο.

Στο Τουίτερ είπα ότι «Τυπικά είναι λάθος, θέλει «των πληγεισών περιοχών», όμως από απροσεξία. Το έχουν κάνει και πολύ πιο άξιοι από αυτόν. Το 1 εκ. καμένα στρέμματα είναι το στίγμα που τον βαραίνει».

Όμως, την ίδια διατύπωση τη βρίσκω και γραπτώς, στον ιστότοπο του πρωθυπουργού, οπότε δεν πρόκειται για απροσεξία.

pligenton

* Φίλος του ιστολογίου μού στέλνει ένα θέμα, που το έχει ερευνήσει ο ίδιος αρκετά, οπότε αρκούμαι να κοπιπαστώσω το μέιλ του:

Καλημέρα Νικοκύρη, βρήκα αυτή τη (μπαγιάτικη) ψευτοείδηση στο iefimerida.gr.

Δες την τελευταία εικόνα που εξηγεί τα οφέλη από τη μείωση της κατανάλωσης «εφυαλωμένου νερού».

Δίνει για πηγή την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εγώ βέβαια αυτό δεν το πίστεψα, γιατί ξέρω τι αστέρια μεταφραστές δουλεύουν εκεί πέρα.

Αλλά να που μετά το βρήκα. Παλιό βέβαια, αλλά ως γνωστόν τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις κτλ.

Το «εφυαλωμένο νερό» δίνει μια κατοσταριά γκουγκλιές, με μία να οδηγεί μάλιστα στα πρακτικά της Βουλής

…όπου ο στενογράφος βάζει στο στόμα του Νίκου Κωνσταντόπουλου το εξής όμορφο:  «πολλά από τα εφυαλωτήρια λέγεται ότι εμφιαλώνουν απλό τρεχούμενο νερό της ΕΥΔΑΠ». (Οπότε το νερό που εμφιαλώνουν τα εφυαλωτήρια τι είναι, εφυαλωμένο ή εμφιαλωμένο;).

Σχολιάζοντας με τη σειρά μου όσα γράφει ο φίλος, έχω να παρατηρήσω ότι η εικόνα με το «εφυαλωμένο νερό» δεν πρέπει να είναι αποτέλεσμα μετάφρασης.

* Συζητήθηκε αρκετά χτες η ανακοίνωση του κυβερνητικού εκπροσώπου, ότι: Ο πρωθυπουργός μεταβαίνει στις ΗΠΑ για να εγκαταστήσει την κόρη του, που ξεκινά τις σπουδές της στο Πανεπιστήμιο και θα βρίσκεται πίσω στα καθήκοντά του τη Δευτέρα.

Σε γλωσσικές ομάδες συζητήθηκε η επιλογή του ρήματος «εγκαθιστώ», που θεωρήθηκε αδόκιμο από κάποιους.

Δεν ξέρω ποια γνώμη έχετε εσείς. Εμένα, με ενοχλούν πολλά σε αυτή την ανακοίνωση, όχι όμως η επιλογή του ρήματος.

* Κι ένα σκακιστικό μεζεδάκι. Γράφει ο Στέλιος Κούλογλου, σε άρθρο για τον Τζο Μπάιντεν και το Αφγανιστάν:

Στην πραγματικότητα ο Αμερικανός πρόεδρος είναι ματ, η θέση στο σκάκι όπου χάνεις ότι κίνηση κι αν κάνεις.

Μάλιστα, και ο τίτλος του άρθρου είναι: Ο Μπάιντεν είναι ματ.

Αλλά οι σκακιστές θα διαφωνήσουν με τον αγαπητό Στέλιο. Στο σκάκι, όταν κάποιος είναι ματ έχει ήδη χάσει και η μόνη κίνηση που του μένει είναι να σφίξει το χέρι του αντιπάλου του.

Το μόνο που θα ταίριαζε είναι να πούμε ότι κάποιος είναι «ματ σε Χ κινήσεις», οπότε πράγματι ό,τι και να κάνει (αν η ανάλυση είναι σωστή) είναι χαμένος.

Υπάρχει βέβαια και το zugszwang, που το λέμε και τσούγκσβανγκ στα ελληνικά, όπου όποια κίνηση κι αν κάνει ένας παίκτης βγαίνει ζημιωμένος -χωρίς αυτό να σημαίνει ότι χάνει αμέσως.

* Ένας άσπονδος φίλος ξαναχτυπά. Σε άρθρο για τις αναπλάσεις που σχεδιάζονται στη Θεσσαλονίκη, διαβάζουμε:

Πριν από μερικές ημέρες ανακοινώθηκε η ολοκλήρωση ενός άλλου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού που αφορά στην ανάπλαση της εικονικής πλατείας Αριστοτέλους.

Εικονική, όπως iconic, αλλά στα ελληνικά (ακόμα) εικονικός θα πει όχι πραγματικός, που υπάρχει μόνο φαινομενικά. Εμβληματική ή κάτι τέτοιο θα ταίριαζε.

* Και κλείνω με κάτι εκπαιδευτικό. Βγήκαν χτες τα αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων.

Πριν από καιρό, τότε που είχαν ανακοινωθεί οι βάσεις, ο φίλος μας ο Στάζιμπο είχε κάνει ένα τουίτ στο οποίο έλεγε:

Αναζητούνται εισακτέοι στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στην Ξάνθη. Θα πρέπει απλώς να έχουν γράψει κατ’ ελάχιστον: 15,5 στο Ελεύθερο Σχέδιο, 17,1 στο Γραμμικό, και μέσο όρο στα 6 μαθήματα (τα 2 σχέδια, Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία και ΝΕ Γλώσσα & Λογοτεχνία) 14,45.

Και συνέχισε, εξηγώντας:

Το τμήμα διάλεξε συντελεστή βαρύτητας τον ανώτατο επιτρεπόμενο 110% για τα 2 σχέδια, και 110% (με 120% ανώτατο επιτρεπόμενο) για τον μ.ο. των 6 μαθημάτων. Με τους ελάχιστους επιτρεπόμενους, θα μπορούσε να αναζητά εισακτέους με 9,8, 10,7 και 9,58, αντίστοιχα.

Βλέπουμε εδώ πόσο ηλίθιο είναι το σύστημα εισαγωγής, που αφήνει έξω από τις σχολές κάποιον που γράφει μέσο όρο 14 και έχει 16 στο Γραμμικό σχέδιο. Και βέβαια, αν κάποιος έχει γράψει 15,5 και 17,1 στα δυο σχέδια και έχει μέσο όρο 14,45, θα μπορεί να περάσει σε κάποια άλλη αρχιτεκτονική, την οποία και θα έχει δηλώσει.

Και το τουίτ του φίλου μας του Στάζιμπου αποδείχτηκε χτες προφητικό. Ιδού τα αποτελέσματα στην Αρχιτεκτονική Ξάνθης:

Mηδέν επιτυχόντες, ο ορισμός του μπούμερανγκ. Η μισή ντροπή στην κ. Κεραμέως και η μισή στους καθηγητές της Αρχιτεκτονικής που ξαφνικά θεώρησαν ότι πρέπει να προβάλουν αξιώσεις Πολυτεχνείου της Ζυρίχης, και που δεν έτρεξαν μια ρημαδοπροσομοίωση (με τα περσινά αποτελέσματα) για να δουν πόσοι θα περνούσαν.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *