cebf cebacf81ceafcebdcebfcf82 ceb4ceb5cebd cebacf81ceafcebdceb5ceb9

Τις τελευταίες μέρες ένας απρόσμενος επισκέπτης κέρδισε το 15λεπτο (και βάλε) της δημοσιότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη γενικοτερη συζήτηση: ο κρίνος. Παρόλο που το θέμα έχει καταλαγιάσει μάλλον (και πώς να μην έχει, με 21650 κρούσματα), θέλω σήμερα να κάνω μιαν επισκόπηση της συζήτησης και βέβαια να λεξιλογήσω.

krinosΗ αρχή ήταν, φυσικά, ένα μιμίδιο, από τα χιλιάδες που κυκλοφορούν, που το αναπαρήγαγε στη σελίδα του στο Φέισμπουκ ο καθηγητής Ηλίας Μόσιαλος. Σε μια σκηνή από βιβλική ταινία, ένα αντρόγυνο πορεύεται σε ένα ξερό τοπίο. Δεν πιστεύω στον κορονοϊό, γι’ αυτό δεν φοραω μάσκα, λέει ο άντρας -ο Ιωσήφ, ας πούμε. «Αλλά ότι έμεινα έγκυος απο κρίνο το κατάπιες αμάσητο», του απαντάει η έγκυος γυναίκα του -ας πούμε η Μαρία.

Το μιμίδιο φυσικά δεν το έφτιαξε ο Μόσιαλος, κάπου το είδε και το αναδημοσίευσε. Η ίδια η φωτογραφία δεν ξέρω βέβαια από ποια ταινία προέρχεται αλλά βρίσκω ότι έχει χρησιμοποιηθεί σε αμερικάνικο μιμίδιο πριν από μερικά χρόνια.

Η Ιερά Σύνοδος έσπευσε να καταδικάσει την ανάρτηση:

Η προσβλητική ανάρτηση, φερομένη υπό το όνομα του αντιπροσώπου της Ελληνικής Δημοκρατίας σε διεθνείς οργανισμούς για τον κορονοϊό κ. Ηλία Μόσιαλου, παραμονή των Χριστουγέννων, που χλευάζει την θρησκευτική πίστη εκατομμυρίων ορθοδόξων χριστιανών της χώρας που εκπροσωπεί, και οι συναφείς διαμαρτυρίες μελών της Εκκλησίας που περιήλθαν σε γνώση μας, δίνουν την αφορμή για την γενικότερη υπόμνηση ότι, αν και το πρόσωπο του Χριστού και της Κυρίας Θεοτόκου δεν έχουν ανάγκη οποιασδήποτε ανθρώπινης υπεράσπισης έναντι των ανθρώπινων ύβρεων, οι προσβολές και επιθέσεις κατά του Χριστιανισμού θα συνεχίσουν και θα αυξάνονται κατά τον 21ο αιώνα.

Σχολιάζοντας την ανακοίνωση, ο Άκης Γαβριηλίδης επισήμανε ότι οι δυο προτάσεις μετά το «αν και» είναι ασύνδετες η μια με την άλλη, οπότε έχουμε ένα κανονικότατο non sequitur. Εγώ πάλι θα παρατηρούσα ότι αφού «το πρόσωπο του Χριστού και της Κυρίας Θεοτόκου δεν έχουν ανάγκη οποιασδήποτε ανθρώπινης υπεράσπισης έναντι των ανθρώπινων ύβρεων» η ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου ήταν, ομολογημένα, εντελώς περιττή.

Πολλοί βουλευτές και πολιτευτές της Νέας Δημοκρατίας, ανάμεσά τους και η υπουργός Παιδείας, έσπευσαν να καυτηριάσουν την ανάρτηση του Ηλία Μόσιαλου, σε έναν ιδιότυπο διαγωνισμό για τα ψηφαλάκια του αλτ-ράιτ ακροατηρίου. Κάποιοι υπαινιχθηκαν ή και ανέφεραν ρητά ότι δεν μπορεί ο Μόσιαλος πλέον να εκπροσωπεί τη χώρα σε διεθνείς οργανισμούς (πιο απερίφραστα, ο ανεξάρτητος πλέον Κ. Μπογδάνος, που έσπευσε να χαρακτηρίσει ρατσιστική την ανάρτηση!). Οι φιλελεύθεροι του κυβερνώντος κόμματος τήρησαν αιδήμονα σιγή, διότι θέλουν να ξαναβγούν βουλευτές.

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αντίθετα, το θέμα αντιμετωπίστηκε πολύ πιο χαλαρά, με χιούμορ, ίσως επειδή στα σόσιαλ υπάρχει λιγότερη υποκρισία.

Μια κριτική που μπορεί να έχει βάση ειναι ότι ένα δημόσιο πρόσωπο που βρίσκεται σε υψηλή θέση και που ασκεί μεγάλη επιρροή στο θέμα της πανδημίας πρέπει να είναι πιο προσεκτικό στις τοποθετήσεις του απ’ ό,τι ένας απλός πολίτης. Μπορεί επίσης να υποστηριχτεί ότι λιγότερο πείθει κανείς (ας πούμε τους αρνητές του ιού) με τη χλεύη και περισσότερο με επιχειρήματα, οπότε αν σκοπός του Η. Μόσιαλου ήταν να πείσει κάποιους, αστόχησε.

Μια άλλη κριτική που ασκήθηκε ήταν επί θεολογικού. Σφάλλει, λένε, ο Μόσιαλος, και δείχνει ημιμάθεια η ανάρτησή του, διότι στο Ευαγγέλιο δεν γίνεται πουθενά λόγος για κρίνο. Το τελευταίο ισχύει. Και όπως διαβάζω σε εμβριθή μελέτη του αρχιμανδρίτη Χερουβείμ Βελέτζα, το σύμβολο του κρίνου εμφανίζεται στη δυτική ζωγραφική και ήρθε στην Ελλάδα με τους Βαυαρούς, δηλαδή τον 19ο αιώνα, οπότε και επικράτησε με αποτέλεσμα «να γεμίσουν οι ναοί και τα σπίτια, για μια μακρά περίοδο, από εικόνες του Ευαγγελισμού, στις οποίες ο αρχάγγελος Γαβριήλ κρατά κρίνο αντί για ράβδο».

Αν όμως είναι κοινός τόπος ο κρίνος σε ναούς και σε σπίτια, και τον διδάσκουν και θεολόγοι στα σχολεία, η κατηγορία της… ημιμάθειας σε όποιον αναπαράγει ένα ανέκδοτο είναι όχι μονο υπερβολική αλλά και υποκριτική. (Η επισήμανση βέβαια του θέματος έχει αξία).

lilium candidum 1Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, λέει μια φωνούλα στο βάθος. Οπότε θα λεξιλογήσουμε σήμερα για τον κρίνο.

Λέμε ο κρίνος αλλά και το κρίνο. Στα αρχαία, ήταν ουδέτερο, το κρίνον, και ήταν ετερόκλιτο στον πληθυντικό, έτσι στις Νεφέλες του Αριστοφάνη βρίσκουμε «κρίνεσι στεφανοίς» (και όχι «κρίνοις»).

Η αρχαία λέξη θεωρείται δάνειο, αλλά αγνώστου ετύμου. Δεν έχει καμια ετυμολογική σχέση με το ρήμα «κρινω». Ο κρίνος δεν κρίνει λοιπόν. Ούτε έχει σχέση με το κρινολίνο, τη φαρδιά φούστα που έχει σκελετό από ελάσματα, που είναι ιταλικό δάνειο και ως προς το πρώτο συνθετικό του ανάγεται στο λατινικό crinis.

Οι αρχαίοι είχαν δυο λέξεις για τα λουλούδια της οικογένειας του κρίνου. Το κρίνον και το λείριον. Η πρώτη είναι η συνηθέστερη και η αττική, αλλά η δεύτερη έχει επίσης ενδιαφέρον, αφού από αυτήν προήλθε η νεότερη λέξη «λειρί» για το λοφίο του πετεινού από την ομοιότητά του με το λουλούδι. Η λέξη «λείριον» θεωρείται δάνειο απο ανατολική γλώσσα, η δε αντίστοιχη λατινική λέξη, lilium, είναι είτε δάνειο από τα ελληνικά είτε παράλληλο δάνειο από την ίδια ανατολική γλώσσα. Από τη λατινική λέξη έχουμε και το αγγλικό lily, το γαλλικό lis, το ιταλικό giglio και άλλα αντίστοιχα στις νεότερες γλώσσες.

Γυρνάμε στον κρίνο. Οι αρχαίοι είχαν την παροιμιώδη φράση «κρίνου γυμνότερος» που την λέγανε και για κάποιον ενδεή, ενώ κάπου βρίσκω ότι ο κρίνος ήταν σύμβολο του θανάτου, αλλά βέβαια στα νεότερα χρόνια, και με βάση τη λαϊκή εικονογραφία του Ευαγγελισμού, ο κρίνος συνδέεται με την κρυφή εγκυμοσύνη.

Έχει άλλωστε λεξικογραφηθεί, στο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, η φράση Mύρισε τον κρίνο, «για την Παναγία και ως έκφραση ειρωνικά για κάποια που έμεινε έγκυος, ενώ η ίδια παρουσιαζόταν ως πολύ σεμνή και αγνή». Την ίδια φράση τη βρίσκουμε π.χ. στους Κεκαρμένους του Ν. Κάσδαγλη («Σιγά, μη μου τηνε βγάλεις παρθένα! Και για το μούλικο, θα μύρισε τον κρίνο«) ή στο λεξικό της αργκό του Ζάχου Παπαζαχαρίου και στο αντίστοιχο του Γιώργου Κάτου («Ειρωνική έκφραση για ανύπαντρη γυναίκα που έμεινε έγκυος, ενώ παρουσιαζόταν ως πολύ σεμνή. Αναφορά στην άμωμη σύλληψη της Παρθένου (Καινή Διαθήκη)».)

Eπιμένω κάπως περισσότερο, διότι στα σόσιαλ είδα κάποιους να θεωρούν, υποκριτικά νομίζω, καινοφανή την αναφορά στον κρίνο, ενώ είναι μια κοινή παροιμιώδης φράση. Ούτε θεωρώ ότι είναι προσβλητική προς τη θρησκεία, τουλάχιστον όχι περισσότερο από τα εφηβικά (και όχι μόνο) θρησκευτικά ανέκδοτα από τα οποία ο καθένας θα ξέρει δεκάδες. Το να κάνουμε πλάκα με τους θεούς και τους αγίους μας είναι ίδιον των Ελλήνων από την αρχαιότητα κιόλας -δείτε τι έγραφαν Αριστοφάνης και Λουκιανός.

Αλλά δεν θα τολμούσατε να τα γράψετε αυτά για τον Μωάμεθ, είπαν στα σόσιαλ κάποιοι. Όπως έγραψα, όσοι κάνουν τέτοιες ερωτήσεις στην πραγματικότητα ζηλεύουν αφόρητα την πραγματική ή υποτιθέμενη ανελευθερία άλλων κοινωνιών και πολύ θα ήθελαν να την επιβάλουν κι εδώ. Αλλά βέβαια, το πρότυπό μας ως προς τη θρησκευτική ελευθερία δεν είναι το Ιράν. (Παρεμπιπτόντως, κυκλοφόρησε και μιμίδιο με μουσουλμανικές αναφορές -αντί για κρίνο λέει «αλλά τις 72 παρθένες τις πίστεψες, ε;»).

Οπότε, πολύ άσχημα έκανε η Ιερά Σύνοδος που ασχολήθηκε με την ανάρτηση του Ηλ. Μόσιαλου. Καλύτερα να απεύθυνε κι η ίδια μιαν ακόμα έκκληση για εμβολιασμό και να καταδίκαζε ρητά τους διάφορους «πνευματικούς» που έχουν πάρει τόσο κόσμο στον λαιμό τους. Ο κρίνος τούς μάρανε;

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *