cebfcebcceacceb4ceb5cf82 cf80cf8ccebbceb5ceb9cf82 cebaceb1ceb9 cf80ceb5cf81ceb9cf86ceadcf81ceb5ceb9ceb5cf82 cebcceb9ceb1 cf84cebfcf80

Τις προάλλες ήμουν καθηλωμένος στην καρέκλα του οδοντογιατρού, και για να περάσει η ώρα προσπαθούσα να σκέφτομαι διάφορα άσχετα, οπότε είπα να θυμηθώ ποιες είναι οι 14 ομάδες της Σούπερ Λίγκας (της Α’ Εθνικής, που λέμε εμείς οι παλιοί). Και ενώ ο γιατρός σκάλιζε, εγώ τις μετρούσα και τις ξαναμετρούσα και τις έβγαζα 13 -τελικά, αντιλήφθηκα ότι είχα ξεχάσει τον Ατρόμητο, συγγνώμη ζητώ από τους Περιστεριώτες φίλους.

poleisfootΑν πάτε στο σχετικό άρθρο της Βικιπαίδειας, θα δείτε ότι έχει έναν χάρτη με τις ομάδες της Α’ Εθνικής (είπαμε, Σούπερ Λίγκα τη λένε τώρα) και τις αντίστοιχες πόλεις.

Ο χάρτης όμως είναι λειψός, έχει λάθος, διότι, αν μετρήσετε, έχει μόνο 13 ομάδες. Ποια λείπει;

Δεν έχει νόημα να σας βάλω κουίζ (άλλωστε δεν βρίσκεστε στην καρέκλα του οδοντογιατρού) οπότε θα το πάρει το ποτάμι. Από τον χάρτη της Βικιπαίδειας λείπει ο Παναιτωλικός στο Αγρίνιο. Παρακαλούνται οι βικιπαιδιστές να τον προσθέσουν -θα το έκανα εγώ, αλλά ξεπερνάει τις τεχνικές μου δεξιότητες.

Αν κοιτάξετε τον χάρτη, θα δείτε ότι από τις 14 ομάδες έχουμε 6 στην Αθήνα και τον Πειραιά, 2 στη Θεσσαλονίκη και 6 στην επαρχία (προσθέτοντας τον ξεχασμένο Παναιτωλικό).

Το ποσοστό 42% για τις ομάδες του Λεκανοπεδίου είναι βέβαια πολύ υψηλό, αλλά όπως θα δούμε παρακάτω άλλες χρονιές ήταν και ψηλότερο.

Γενικά, το ελληνικό ποδόσφαιρο ή μάλλον η ελληνική μεγάλη κατηγορία χαρακτηρίζεται από μόνιμο υδροκεφαλισμό αφού περίπου οι μισές ομάδες προέρχονται από το Λεκανοπέδιο Αττικής. Και βεβαια, αν μετρήσουμε τίτλους πρωταθλητή, τότε η κυριαρχία της Αττικής γίνεται ακόμα πιο καταθλιπτική, αφού στα 60+ πρωταθλήματα Α’ Εθνικής μόνο 4 φορές έχουν κατακτήσει τον τίτλο ομάδες εκτός Αττικής: τρεις φορές ο ΠΑΟΚ (1976, 1985, 2019) και μία φορά η Λάρισα (1988) -όπου 1988 σημαίνει 1987-88 και ούτω καθεξής.

Στην Ευρώπη υπάρχουν πολλές χώρες με πολύ πιο αποκεντρωμένα πρωταθλήματα. Καμιά ίσως δεν είναι τόσο αποκεντρωμένη όσο η Γαλλία, όπου οι 20 ομάδες της Ligue 1 εκπροσωπούν 20 διαφορετικές πόλεις και όχι μόνο φέτος, αλλά πάντοτε. Νομίζω ότι ποτε δεν έχει συμβεί στη Γαλλία να έχει μια πόλη 2 ομάδες στην Ligue 1. Το Παρίσι έχει βέβαια την Παρί Σεν Ζερμέν που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια και με τη βοήθεια των πετροδολαρίων, αλλά δεύτερη ομάδα του Παρισιού (η FC Paris) μόλις πρόσφατα ανέβηκε στη δεύτερη κατηγορία (Ligue 2) -και ούτε υπάρχει κάποια ομάδα του  ευρύτερου Παρισιού, ας πούμε της Ιλ ντε Φρανς, στη μεγάλη κατηγορία.

Αποκεντρωμένη είναι και η γερμανική Μπουντεσλίγκα, όπου μάλιστα οι ομάδες της πρωτεύουσας δεν κυριαρχούν, κάτι που μπορούμε να το αποδώσουμε και στις ιδιαιτερότητες της μεταπολεμικής ιστορίας του Βερολίνου και της Γερμανίας. Στην Αγγλία, αντίθετα, το ευρύτερο Λονδίνο έχει 7 ομάδες από τις 20 της Πρέμιερ Λιγκ (αν μετρήσουμε και τη Μπρέντφορντ για πρωτευουσιάνα).

Ωστόσο, υπάρχουν χώρες εξίσου υδροκέφαλες με την Ελλάδα -ας πούμε η Πορτογαλία, που είναι υδροδικέφαλη, καθώς οι περισσότερες ομάδες της μεγάλης της κατηγορίας εδρεύουν στη Λισαβόνα (και την ευρύτερη περιοχή της) και στο Πόρτο (και την ευρύτερη περιοχή του). Και σε επίπεδο τίτλων, όλα τα μεταπολεμικά πρωταθλήματα στην Πορτογαλία τα μοιράζονται οι 3 μεγάλες ομάδες, Μπενφίκα, Πόρτο και Σπόρτιγκ Λισαβόνας, με εξαίρεση μια χρονιά που το πήρε η Μπελενένσες (ευρύτερη Λισαβόνα) και μια άλλη της Μποαβίστα (ευρύτερο Πόρτο).

Αλλά πλατειάζω. Ας γυρίσουμε στην Ελλάδα. Ο χάρτης των ομάδων του φετινού πρωταθλήματος μάς δείχνει επίσης και κάτι άλλο, ότι με εξαίρεση τις δυο ομάδες της Θεσσαλονίκης δεν υπάρχει καμιά άλλη ομάδα από Μακεδονία και Θράκη στη μεγάλη κατηγορία. Αυτό είναι μια νέα εξέλιξη, των τελευταίων ετών.

nomoi superleagueΓια να το γενικεύσουμε, από το 1959 και μετά, από τους 51 νομούς της Ελλάδας οι 29 έχουν εκπροσωπηθεί έστω και μία χρονιά στη μεγάλη κατηγορία. Ο χάρτης αριστερά είναι από τη Βικιπαίδεια, αλλά έχει και αυτός λάθος!, διότι έχει με κόκκινο τον νομό Ρεθύμνου, ο οποίος ποτέ δεν είχε ομάδα στη μεγάλη κατηγορία (μόνο στη Β’, ένα φεγγάρι, την ΕΑΡ, πριν ενωθεί με το ΚΚΕ στον Συνασπισμό).

Οι νομοί που δεν έχουν στείλει ποτέ ομάδα στην Α’ Εθνική είναι: Ρέθυμνο, Λασίθι, Κυκλάδες, Χίος, Σάμος, Λακωνία, Αργολίδα, Φωκίδα, Ευρυτανία, Ζάκυνθος, Κεφαλονιά, Λευκάδα, Θεσπρωτία, Άρτα, Πρέβεζα, Καρδίτσα, Γρεβενά, Κοζάνη, Φλώρινα, Κιλκίς, Χαλκιδική, Έβρος. Κάποιοι από αυτούς δεν έχουν στείλει ούτε στη Β’ Εθνική.

Αν πάμε σε επίπεδο πόλεων, και αν θεωρήσουμε ένα σύνολο το Λεκανοπέδιο Αττικής και άλλο ένα τη Θεσσαλονίκη, λίγες είναι οι άλλες πόλεις που έχουν στείλει δύο ομάδες στην Α’ Εθνική (όχι απαραιτήτως ταυτόχρονα): είναι ο Βόλος (με Ολυμπιακό Βόλου, Νίκη Βολου και ΝΠΣ Βόλο, που βέβαια είναι πρόσφατο δημιούργημα), το Ηράκλειο με ΟΦΗ και Εργοτέλη και η Ρόδος με Ρόδο και Διαγόρα. Δεν θα συμπεριλάβουμε εδώ την Κέρκυρα που εκπροσωπήθηκε από διαφορετικές ομάδες μόνο τυπικά, αφού ουσιαστικά είναι η ίδια ομάδα. Ούτε περιπτώσεις όπου μια ομάδα αποτελεί μετεξέλιξη μιας παλιότερης π.χ. η Ασπίς Ξάνθης που είναι πρόγονος της σημερινής ομάδας, ο Μέγ.Αλέξανδρος Κατερίνης του Πιερικού ή ο Παγκορινθιακός της Κορίνθου.

Εκτός από τις πρωτεύουσες νομών, οι πόλεις (εκτός Αττικής και Θεσσαλονικης) που έχουν στείλει ομάδα στη μεγάλη κατηγορία είναι οι εξής: Αίγιο (Παναιγιάλειος), Νάουσα, Πλατανιάς Χανίων, Καλλονή. Οι δύο πρώτες είναι παλιά βιομηχανικά κέντρα, οι άλλες δύο είναι, ας πούμε, πρόσφατα δημιουργήματα-διάττοντες.

Πάμε σε επίπεδο περιφέρειας. Επειδή αν ακολουθούσα την επίσημη διοικητική διαίρεση σε 13 περιφέρειες δεν θα βόλευε, χώρισα τη χώρα σε 8 περιφέρειες, που νομίζω ότι έχει ένα νόημα: Αττική, Θεσσαλονίκη, Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Θεσσαλία, Ήπειρο-Επτάνησα, Κρήτη-Νησιά Αιγαίου, Μακεδονία-Θράκη. Ναι, θα μπορούσα ειδικά την τελευταία περιφέρεια να τη χωρίσω σε δύο ή και σε τρεις, αλλά κι έτσι βγαίνουν συμπεράσματα.

Λοιπόν, εξέτασα τα πρωταθλήματα από τότε που καθιερώθηκε το επαγγελματικό πρωτάθλημα, από το 1979-80 δηλαδή, και την εκπροσώπηση των 8 περιφερειών στη μεγάλη κατηγορία. Ο πίνακας έχει ως εξής:

superliga 43

Όπως βλέπετε ξεκινήσαμε με 18 ομάδες, μετά 16, μια χρονιά 14, πάλι 16 και 18, και τα τελευταία χρόνια μόνο 14. Συνολικά από τις 43 σεζόν έχουμε 22 με 16 ομάδες, 17 με 18 ομάδες και 4 χρονιές με 14 ομάδες.

Η Αττική έχει τη μερίδα του λέοντος με ποσοστά που συνήθως ξεπερνούν το ένα τρίτο του συνόλου αλλά κάποιες φορές ξεπερνούν και το μισό. Η πιο αττικοκεντρική χρονιά ήταν το 2004, όταν στη μεγάλη κατηγορία είχαμε 10 ομάδες από την Αττική επί συνόλου 16, ένα απίστευτο 62,5%. Ήταν οι εξής ομάδες: ΑΕΚ, Αιγάλεω, Ακράτητος, Ιωνικός, Καλλιθέα, Ολυμπιακός, Παναθηναϊκός, Πανιώνιος, Προοδευτική και Χαλκηδόνα, δηλαδή 4 ομάδες από Πειραιά. Η Αττική είχε 10 ομάδες στη μεγάλη κατηγορια και το 1999, αλλά σε 18 ομάδες. Τότε ήταν: ΑΕΚ, Απόλλων, Εθνικός, Εθνικός Αστέρας, Ιωνικός, Ολυμπιακός, Παναθηναϊκός, Πανελευσινιακός, Πανιώνιος, Προοδευτική -4 ομάδες από Πειραιά και μία από υπόλοιπο Αττικής.

Στον αντίποδα, η μικρότερη αττική εκπροσώπηση ήταν το 2015, τόσο σε απόλυτους αριθμούς όσο και σε ποσοστό: μόλις 4 ομάδες από τις 18 έδρευαν στο Λεκανοπέδιο: Ολυμπιακός, Ατρόμητος, Παναθηναϊκός και Πανιώνιος. Ήταν η χρονιά μετά τον υποβιβασμό της ΑΕΚ. Με την ευκαιρία να πω ότι αυτά τα 43 χρόνια μόνο τρεις είναι οι ομάδες με 43 συμμετοχές, δηλαδή που δεν έχουν υποβιβαστεί ποτέ: Ολυμπιακός, Παναθηναϊκός και ΠΑΟΚ. Η ΑΕΚ έχει έναν υποβιβασμό και δύο ο Άρης. Οι Ηρακλειδείς λένε ότι ο Ηρακλής δεν έχει υποβιβαστεί ποτέ αγωνιστικά, μόνο στα χαρτιά, τέσσερις φορές.

Οπότε, περνάμε στη Θεσσαλονίκη. Τα περισσότερα χρόνια εκπροσωπούταν από 3 ομάδες στη μεγάλη κατηγορία. Κάποιες χρονιές και με 4 (με Απόλλωνα Καλαμαριάς και μια χρονιά με Μακεδονικό). Το ελάχιστο είναι δυο χρονιές (2015 και 2018) με μοναδικό εκπρόσωπο τον ΠΑΟΚ.

Η Πελοπόννησος στην αρχή της περιόδου που εξετάζουμε (1980-2022) είχε εκπροσώπηση από Παναχαϊκή και Κόρινθο. Κάποιες χρονιές δεν είχε καμιά ομάδα στη μεγάλη κατηγορία, ενώ το μάξιμουμ το έφτασε την περίοδο 1996-2001 όταν επί σειρά ετών είχε 3 ομάδες στη μεγάλη κατηγορία: Παναχαϊκή, Πανηλειακό και Καλαμάτα. Από το 2008 και μετά ο μοναδικός εκπρόσωπος της Πελοποννήσου, αλλά αδιάλειπτα και με καλά πλασαρίσματα, είναι ο Αστέρας Τρίπολης.

Η Στερεά Ελλάδα τα πρώτα χρόνια της περιόδου δεν είχε κανέναν εκπρόσωπο στη μεγάλη κατηγορία. Υστερα εμφανίστηκε ο Λεβαδειακός, μετά Λαμία και Παναιτωλικός, και το μάξιμουμ το είχαμε το 2018 και το 2019 με τρεις ομάδες (στις 16) δηλαδή Παναιτωλικό, Λαμία και Λεβαδειακό.

Η Θεσσαλία τις περισσότερες χρονιές είχε ομάδα στη μεγάλη κατηγορία -δεν είχε εκπροσώπηση στα 12 από τα 43 πρωταθλήματα. Η εκπροσώπηση ήταν συνήθως μονομελής, κυρίως με Λάρισα ή μια ομάδα του Βόλου, και μια χρονιά με τα Τρίκαλα. Κάποιες χρονιές, όπως πέρυσι και πρόπερσι, είχε διμελή εκπροσώπηση.

Ήπειρος και Επτάνησα έχουν εκπροσωπηθεί μόνο από τον ΠΑΣ Γιάννενα και (μετά το 2010) την Κέρκυρα. Τρεις φορές ήταν και οι δυο ομάδες στη μεγάλη κατηγορία. Τις μισές σχεδόν χρονιές (20 από 43) δεν υπήρχε καμία ομάδα.

Κρήτη και νησιά Αιγαίου είχαν αδιάλειπτη εκπροσώπηση όλες αυτές τις σεζόν. Είναι η μόνη «περιφέρεια» που δεν έχει χάσει ούτε μία χρονιά από τις 43 (μαζί βέβαια με Αττική και Θεσσαλονίκη). Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στον ΟΦΗ. Δυο-τρεις χρονιές που ο ΟΦΗ έπαιζε στη δεύτερη κατηγορία, τον αντικατέστησαν ο Εργοτέλης ή ο Πλατανιάς. Εκτός Κρήτης, είχαμε μερικές χρονιές μια ομάδα από τη Ρόδο καθώς και την Καλλονή. Το 2015 είχαμε το μάξιμουμ της εκπροσώπησης, με 4 ομάδες στις 18 (όσες και η Αττική την ίδια χρονιά): ΟΦΗ, Εργοτέλη, Πλατανιά και Καλλονή.

Η Μακεδονία (πλην Θεσσαλονίκης) – Θράκη είναι η περιφέρεια που έχει την πιο σαφή καθοδική πορεία αυτή την περίοδο. Τον προηγούμενο αιώνα εκπροσωπούταν συνήθως από 3-4 ομάδες, φτάνοντας και στο μάξιμουμ των 5 ομάδων στις 18 το 1997: Καβάλα, Ξανθη, Εδεσσαϊκός, Καστοριά, Βέροια. Πολύ καλές παρουσίες είχε τότε και ο Πανσερραϊκός. Στον αιωνα μας, η εκπροσώπηση της περιοχής μειώθηκε (βέβαια, μειώθηκε και ο αριθμός των ομάδων της κατηγορίας) και τα τελευταία χρόνια έμενε μόνο η Ξάνθη, ενώ από πέρυσι, με τον υποβιβασμό της Ξάνθης, η περιοχή έμεινε, για πρώτη φορά στα χρονικά, χωρίς εκπροσώπηση.

Ο πίνακας που είδατε δεν παίρνει υπόψη τον αριθμό των ομαδων της κατηγορίας, διότι οι 6 ομάδες επί συνόλου 18 αποτελούν μικρότερο ποσοστό από τις 5 επί συνόλου 14, αλλά αν βγάζαμε αναλογίες και ποσοστά θα γεμίζαμε με δεκαδικά. Πάντως, κι έτσι βγαίνουν κάποια συμπεράσματα, για την προϊούσα παρακμή της βόρειας Ελλάδας και την άνοδο της νότιας -εννοώ όσον αφορά την εκπροσώπηση στην Α’ εθνική.

Αυτό θα φαινόταν πιο καθαρά αν ομαδοποιούσαμε τις περιφέρειες σε «νότια επαρχία» (Πελοπόννησο, Στερεά, ΚρήτηΝησιά, ΉπειροΕπτάνησα) και σε «βόρεια επαρχία» (Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη). [Νότια τα Γιάννενα και βορεια ο Βόλος; Φαίνεται οξύμωρο αλλά αν θυμηθειτε την εποχή που υπήρχε βορειος και νότιος όμιλος στη Β’ εθνική έτσι γινόταν ο διαχωρισμός].

Δεν αναφέρθηκα επίσης σε νοσηρά φαινόμενα όπως η μονοκρατορία μιας ομάδας τα τελευταία 25 χρόνια και η ύπαρξη «θυγατρικών» ομάδων. Μπορούμε να τα συζητήσουμε στα σχόλια, μαζί με όποιες παρατηρήσεις έχετε σε αυτή την ερασιτεχνική στατιστική προσπάθεια.

Σε αναμονή του επόμενου ραντεβού στον οδοντίατρο, περιμένω τα σχόλιά σας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *