cebcceb5ceb6ceb5ceb4ceaccebaceb9ceb1 cf84 ceb1cf8a ceb3ceb9ceb1cebdcebdceb9cebfcf8d

Για την ακρίβεια, τα μεζεδάκια τα λέω έτσι επειδή τα γράφω ανήμερα τ’ Αϊ-Γιαννιού, αν και το άρθρο δημοσιεύεται, και το διαβάζετε, την επόμενη μέρα -διότι, όπως λέει μια παροιμία, «Κάθε μέρα τ’ Αϊ-Γιαννιού θα ‘ναι;»

Δεν θα είναι πάρα πολλά τα σημερινά μας μεζεδάκια, διότι το προηγούμενο άρθρο, που μας έκανε ποδαρικό στη μεζεδοχρονιά, το είχαμε δημοσιεύσει τη Δευτέρα -άρα, το περιθώριο για αλίευση νέων ευρημάτων ήταν περιορισμένο.

euethria2Πάντως, η βδομάδα που μας πέρασε ήταν η εβδομάδα που όλοι ευχηθήκαμε καλή χρονιά. Καθώς είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, πρόσεξα ότι η Ευγενία Μανωλίδου ευχήθηκε (στο Instagram) όχι μόνο στα νέα ελληνικά αλλά και σε μια γλωσσική ποικιλία που χαρακτηρίστηκε από πολλούς «αρχαία ελληνικά».

Έγραψε: Εὐετηρίαν εὐχόμεθα ὑμᾶς, ἀλύπως βίου!

Πράγματι, ευετηρία σημαίνει «χρονιά με καλή σοδειά», μπερεκέτια που λέμε. Αλλά η φράση δεν στέκει στα αρχαία ελληνικά. Καταρχάς, εύχομαι στα αρχαία σήμαινε «υπόσχομαι επίσημα, προσεύχομαι στους θεούς». Εδώ θα περιμέναμε ένα ρήμα σε ευκτική. Όμως δεν είναι μόνο αυτό το κουσούρι της φρασούλας αυτής.

Στο «υμάς» υπάρχει ασυνταξία. Αν είναι έμμεσο αντικείμενο στο ευχόμεθα, θα έπρεπε να βρίσκεται σε δοτική,  «υμίν». Προφανώς η συντάκτρια παρασύρθηκε από τα νεοελληνικά, όπου λέμε «σας ευχόμαστε…»

Και σαν να μην έφτανε αυτό, τα «αλύπως» και «βίου» συντακτικά δεν κολλάνε πουθενά. Λέξεις πεταμένες στο χαρτί.

Αν σε ένα φρασίδιο πέντε λέξεων υπάρχουν τόσα πολλά και τόσο σοβαρά ψεγάδια, φανταστείτε τι θα γινόταν αν επιχειρούσε να γράψει μια εκτενέστερη ή πιο σύνθετη φράση. Επιμένω επειδή η κ. Μανωλίδου είναι διευθύντρια σχολής όπου διδάσκονται τα αρχαία ελληνικά και μάλιστα σε μικρά παιδιά. Αν είναι να τους διδάσκει αυτό το περίεργο ιδίωμα, που είναι μασκαρεμένα νέα ελληνικά, σαν να φορέσουμε χλαμύδες πάνω από τα παντελόνια μας (και μάλιστα χωρίς να βγάλουμε το ρολόι από το χέρι), ας το πει τουλάχιστον -κι ας τους χρεώνει λιγότερο.

apomwno* Kι ένα ορθογραφικό από σουπεράκι της ΕΡΤ.

Πολλά τα /o/, μπερδεύεται κανείς.

* Κι άλλο ένα με πρωτοχρονιάτικες ευχές, και ειδικότερα για μια πρωτοχρονιάτικη ανάρτηση.

Όπως διαβάζω, συγκινεί και πάλι ο Βασίλης Βασιλικός. Όχι ο συγγραφέας, αλλά ο καθηγητής καρδιολογίας, που είχε διασωληνωθεί παλιότερα και που τώρα δημοσίευσε την εξής πρωτοχρονιάτικη ανάρτηση:

Αντι για τις συνηθισμενες ευχες-ευχαριστιες-στερεοτυπα θα δανειστω τους στιχους του Οδυσσεα Ελυτη (αμφισβητειται η κυριοτητα) που μου εστειλε ο φιλος μου Θανασης για την Πρωτοχρονια:

Μπορώ να γίνω ευτυχισμένος με τα πιο απλά πράγματα και με τα πιο μικρά.
Και με τα καθημερινότερα των καθημερινών. Μου φτάνει που οι εβδομάδες έχουν Κυριακές.
Μου φτάνει που τα χρόνια φυλάνε ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ για το τέλος τους.
Που οι χειμώνες έχουν πέτρινα, χιονισμένα σπίτια.
Που ξέρω ν’ ανακαλύπτω τα κρυμμένα πετροράδικα στις κρυψώνες τους.
Μου φτάνει που μ’ αγαπάνε τέσσερις άνθρωποι. Πολύ…
Μου φτάνει που αγαπάω τέσσερις ανθρώπους. Πολύ…
Που ξοδεύω τις ανάσες μου μόνο γι’ αυτούς. Που δεν φοβάμαι να θυμάμαι.
Που δε με νοιάζει να με θυμούνται.
Που μπορώ και κλαίω ακόμα.
Και που τραγουδάω… μερικές φορές…
Που υπάρχουν μουσικές που με συναρπάζουν. Και ευωδιές που με γοητεύουν…
ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ

Φυσικά, αυτό το κοελούργημα δεν έχει καμιά σχέση με την ποίηση του Ελύτη. Πάλι καλά που πρόσθεσε (προφανώς εκ των υστέρων) το «αμφισβητείται η κυριότητα». Αλλά, όπως μου επισημαίνει σοφός μου φίλος σε μέιλ, «Δεν παραθέτει κάτι από Γαλιλαίο, Πλίνιο, Ψευδο-Πλούταρχο, ένα χωρίο που αμφισβητείται κτλ. Χτεσινός είναι ο Ελύτης, ή είναι Ελύτης ή δεν είναι!».

Και πράγματι, αν δεν σας βεβαιώνει το αισθητήριό σας ότι ο Ελύτης δεν μπορεί να έγραψε αυτή τη σούπα, μπορείτε να ανατρέξετε στην Ανεμόσκαλα, όπου υπάρχει δυνατότητα αναζήτησης στα ποιήματα του Ελύτη. Εκεί ας πούμε, θα δείτε ότι η λέξη «πετροράδικα» δεν υπάρχει σε κανένα ποίημα του Ελύτη (μόνο πετροκάραβο, πετροκόλλητη και πετροπαιχνιδιάτορας) και ότι το κοελούργημα που παρατέθηκε δεν είναι του Ελύτη.

Φυσικά, όσο βέβαιο είναι ότι δεν ανήκουν στον Ελύτη αυτοί οι στίχοι, άλλο τόσο είναι σίγουρο ότι πολύς κόσμος στο Φέισμπουκ και στα κοινωνικά μέσα δεν θα δει ποτέ την ανασκευή, δεν θα προσέξει φυσικά την επισήμανση για την αμφισβητούμενη πατρότητα, και θα εξακολουθήσει να αποδίδει στον Ελύτη τη σούπα, όπως άλλους χυλούς τους έχουν αποδώσει στον Ρίτσο, τον Σεφέρη ή τον Καζαντζάκη.

gunaikes* Παρατηρητήριο εισαγωγικών, η σοδειά της εβδομάδας. Τι νόημα έχουν εδώ τα εισαγωγικά; (Ιδού και το άρθρο). Κάθε εξήγηση δεκτή.

* Παρατηρητήριο εισαγωγικών, μέρος δεύτερο. Τίτλος άρθρου:

Ενδεχομένως “περάσατε” κοροναϊό και δεν το καταλάβατε – Τα έξι και ένα συμπτώματα που το αποδεικνύουν

Εδώ καταλαβαίνω για ποιο λόγο μπήκαν τα εισαγωγικά στο «περάσατε», αλλά δεν συμφωνώ. Υποτίθεται ότι τα εισαγωγικά μπήκαν για να δηλώσουν ότι το ρήμα χρησιμοποιείται μεταφορικά. Προσωπικά δεν βλέπω την ανάγκη ούτε γενικά στις μεταφορές (εκτός από εξαιρέσεις), ούτε ειδικά σε αυτή την εντελώς καθιερωμένη χρήση του ρήματος.

* Ένα ειδησάκι από την Αργεντινή μάς θύμισε ξανά το θέμα των επαγγελματικών θηλυκών. Μου γράφει φίλος τα εξής:

Η ίδια είδηση σε 4 διαφορετικές εκδόσεις:

Σκάνδαλο στην Αργεντινή: Δικαστής φιλιέται με καταδικασμένο δολοφόνο μέσα στις φυλακές

Κάμερα κατέγραψε δικαστίνα να φιλιέται στο στόμα μέσα στα κρατητήρια με καταδικασμένο δολοφόνο

Η δικαστής που φιλιόταν με πάθος με τον κατηγορούμενο για φόνο

Αργεντινή: Κάμερα κατέγραψε δικαστικό να φιλιέται μέσα στα κρατητήρια με εισοβίτη (sic)

Με τη «δικάστρια» δεν βρήκα τίποτα.

Πάντως, στη συγκεκριμένη περίπτωση πλειοψηφούσε το «δικαστίνα», κάτι που δεν το βλέπουμε στις συνηθισμένες ειδήσεις. Εκτός βέβαια από αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν, όπου πάλι «έπρεπε» να τονιστεί το φύλο για να μην δημιουργηθούν … παρανοήσεις:

Κατηγορούμενος την… έπεσε στην δικαστίνα την ώρα της δίκης

Δικαστίνα εν ενεργεία καταγγέλλει βιασμό από πρώην πρόεδρο Εφετών

Τουρκία: Δικαστίνα προήδρευσε με ισλαμική μαντίλα

* Δεν ξέρω αν έχετε δει την ταινία Don’t look Up, που συζητήθηκε πολύ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μέσα στις γιορτές. Παιζεται και στους κινηματογράφους, αλλά οι περισσότεροι θα την είδαν στο Netflix. Εγώ ακόμα δεν αξιώθηκα να τη δω, αν και το έχω στα υπόψη. Όμως παρακολούθησα τη συζήτηση για την ταινία.

dlu

Γενικά οι αριστεροί, φίλοι μου ή/και σχολιαστές, παίνεψαν την ταινία (με λίγες αλλά αξιοσημείωτες εξαιρέσεις). Και ο Αλέξης Τσιπρας έγραψε σε τουίτ, για το άνοιγμα των σχολείων: Στην περίπτωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, το #dontlookup θα μπορούσε κάλλιστα να παραφραστεί σε «don’t look the cases». Με 50.000 κρούσματα ανοίγουν τα σχολεία όπως ακριβώς έκλεισαν. Και ο Θεός βοηθός…

Όμως στα αγγλικά χρειάζεται και το at, Don’t look at the cases -και φυσικά πολλοί το επισήμαναν και το επέκριναν -με αποτέλεσμα να ανεβεί ξανά το τουίτ διορθωμένο.

* Και κάτι άλλο για την ίδια ταινία. Σε ενδιαφέρον άρθρο που αναλύει την υποδοχή της ταινίας (την οποία παραλληλίζει με το Joker), διαβαζουμε ότι η ταινία είχε αρχίσει να σχεδιάζεται αρκετά πριν από την πανδημία, και ότι με τον ερχομό του κόβιντ:

«Βασικά πήγαμε σπίτι και καθόμασταν στα χέρια μας για έξι μήνες μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο», θυμάται ο ΜακΚέι, που λέει πως άρχισε να λαμβάνει μηνύματα από τους συνεργάτες του σχετικά με το πώς διάφορες καταστάσεις που καυτηρίαζε η ταινία, σταδιακά συνέβαιναν τώρα με αφορμή μια διαφορετικού τύπου κρίση.

Όλα καλά, αλλά εμείς εδώ στην Ελλάδα δεν «καθόμαστε στα χέρια μας». Αυτό είναι απευθείας μεταφορά του αγγλικού sit on our hands, που το λέμε όταν κάποιος μένει άπρακτος. Εμείς λέμε «καθόμασταν με σταυρωμένα χέρια».

* Η διεθνής γλώσσα είναι τα αγγλικά, πλέον, αλλά ο πρόεδρος Μακρόν μάς ανάγκασε να ξεσκονίσουμε τα γαλλικά μας. Σε συνέντευξη που έδωσε, ειπε για τους ανεμβολίαστους: Les non-vaccinés, j’ai très envie de les emmerder και συνέχισε λέγοντας ότι πρέπει να τους κάνουν τη ζωή δύσκολη.

Θα μπορούσα να γραψω πολλά για το θέμα αυτό, κυρίως επί της ουσίας, αλλά όχι σήμερα. Σήμερα θα συζητήσουμε για τη λέξη emmerder, που σόκαρε πολλούς και έστειλε άλλους στα λεξικά.

Κάποιοι το απέδωσαν «θέλω να τους γαμήσω», αλλά δεν νομίζω ότι έχουν δίκιο. Νομίζω ότι η σημασία είναι «θέλω να τους σπάσω τα νεύρα, να τους τη σπάσω, να τους κάνω τη ζωή δύσκολη». Γι’ αυτό και οι Άγγλοι το απέδωσαν I want to piss them off.

Από την άλλη, η φράση je t’emmerde είναι πράγματι ισοδύναμη με το ελληνικό «άντε γαμήσου» και με το αγγλικό fuck off, οπότε όταν ο Γάλλος ακούει το il faut les emmerder έχει στο βάθος του μυαλού του και αυτή τη φράση, ενώ επίσης ξέρει τι σημαίνει merde.

* Κι ένα δευτερογενές μεταφραστικό για την ίδια υπόθεση. Σε άρθρο στην iefimerida παρατίθεται άρθρο της Monde του οποίου ο τίτλος μεταφράζεται ως εξής:

«Η απόγνωση του Εμανουέλ Μακρόν απέναντι στους ανεμβολίαστους είναι ένα όπλο διπλής κοπής»

Όπλο διπλής κοπής; Σοβαρά, έτσι το λέμε; Όχι βέβαια. Εμείς στην Ελλάδα λέμε «δίκοπο μαχαίρι». Οι Γάλλοι λένε arme à double tranchant, και αυτό έλεγε ο τίτλος της Μοντ. (Το άρθρο, αν διαβάζετε γαλλικά, αξίζει να το διαβάσετε). Το «όπλο διπλής κοπής» είναι κακή κατά λέξη μετάφραση.

* Φίλη από την Κύπρο μου γράφει θυμωμένη με τον Άδωνη Γεωργιάδη, ο οποίος, θέλοντας να δικαιολογήσει το πλαφόν στα 47 ευρώ για το τεστ PCR ενώ στην Κύπρο το ίδιο τεστ προσφέρεται γύρω στα 25 ευρώ, είπε ότι «υπάρχει μια εταιρεία στην Κύπρο που προσφέρει τεστ προς 20 ευρώ αλλά είναι πολύ χαμηλής αξιοπιστίας, κινέζικα».

Δυστυχώς, αυτό το άκουσαν και στην Κύπρο, όπου υπήρξε κατακραυγή, κι έτσι ο λαλίστατος υπουργός αναγκάστηκε σε αναδίπλωση, ισχυριζόμενος ότι ποτέ δεν αμφισβήτησε την ποιότητα των εργαστηριακών ελέγχων στην Κύπρο -αλλά το ηχητικό απόσπασμα υπάρχει και μπορείτε να το ακούσετε π.χ. εδώ, στο τέλος του άρθρου.

Το ζήτημα βεβαίως είναι ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα τεστ PCR συνταγογραφούνται (αν και, για να είμαι δίκαιος, δεν υπάρχει πάντοτε δυνατότητα συνταγογράφησης όταν το τεστ γίνεται για λόγους ταξιδιού).

* Και στην Ελλάδα, πάντως, ο δήμαρχος Συκεών (Θεσσαλονίκης) ανακοίνωσε ότι ύστερα από μειοδοτικό διαγωνισμό προσφέρει PCR στους δημότες της πόλης σε τιμή 27 ευρώ. Όπως σχολίασε ανώνυμος ευφυολόγος στο Τουίτερ, ο Άδωνης (δήθεν) δήλωσε «Αυτά είναι ποντιακά».

* Και κλείνω με μια ακλισιά από αθλητικό σάιτ, αλλά όχι σε αθλητική είδηση. Διαβάζω λοιπόν ότι «ο δήμαρχος της Νάπολη απαγόρευσε τα πυροτεχνήματα» την πρωτοχρονιά.

Αλλά, αν εξελληνίζεις το τοπωνύμιο (που άλλωστε είναι ελληνικής αρχής) και λες «η Νάπολη» (και όχι «η Νάπολι») ένας λόγος παραπάνω για να μην το αφήσεις άκλιτο! (Εδώ μπορεί να γίνει και μια χρήσιμη διάκριση ανάμεσα στην πόλη, Ναπολη, που κλίνεται, και στην ποδοσφαιρική ομάδα, Νάπολι, που μένει άκλιτη: οι περισσότεροι κάτοικοι της Νάπολης είναι οπαδοί της Νάπολι.

 

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *