cebcceb5ceb6ceb5ceb4ceaccebaceb9ceb1 cebcceb5 cf84ceb7 cebcceaccebdceb9cebaceb1 cf83cf84cebf cf87ceadcf81ceb9

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου θα ήταν κάτι σαν «δεκατετραυγουστιάτικα μεζεδάκια» αλλά τελικά είπα να τιμήσω την έμπνευση του υπουργού Προστασίας του Πολίτη Μιχ. Χρυσοχοΐδη και τη μνημειώδη του απάντηση στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης για τον τρόπο που διαχειρίστηκε τις καταστροφικές πυρκαγιές (που θεωρούμε ότι πέρασαν και πάνε, παρόλο που συνεχίζεται η μάχη με τις αναζωπυρώσεις στη Γορτυνία και παρόλο που έχουμε ακόμα καλοκαίρι μπροστά μας).

Απάντησε λοιπόν ο κ. Χρυσοχοΐδης με την εξής επικολυρική δήλωση:

«Προς ενημέρωση του ΣΥΡΙΖΑ

Αρχαία Ολυμπία την κρίσιμη νύχτα με τη μάνικα στο χέρι.

Πάρνηθα από κάτω χαμηλά έως το Πυροφυλάκιο στο Κατσιμίδι, όλες αυτές τις μέρες και νύχτες. Και στο ενδιάμεσο στο Συντονιστικό Κέντρο της Πυροσβεστικής στο Χαλάνδρι.

Και πυροσβέστης και επιτελικός.

Συνεχώς παρών»

Πολλοί δεν πίστεψαν ότι πρόκειται για αυθεντική δήλωση του υπουργού, θεώρησαν ότι είναι τρολιά.

Αλλά εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε θα κάνω μια γλωσσική παρατήρηση. Όπως πρόσεξαν και άλλοι, η μνημειώδης δήλωση του (οΘντκ) υπουργού κ. Χρυσοχοΐδη, με τη μάνικα στο χέρι, είναι γραμμένη χωρίς *κανένα* ρήμα, κάτι που ασφαλώς πρώτη φορά θα συμβαίνει σε υπουργικές δηλώσεις.

(Αμυδρότατα θυμάμαι κάποιο μικρό διήγημα χωρίς κανένα ρήμα, ως άσκηση ύφους, αλλά μη με ρωτάτε περισσότερα).

Χωρίς ρήμα λοιπόν. Θα μπορούσε κανείς να προσθέσει κι άλλα: χωρίς αιδώ, και χωρίς μυαλό, χωρίς έρμα, χωρίς αίσθηση του γελοίου· αλλά εδώ μας ενδιαφέρουν τα γλωσσικά, οπότε χωρίς ρήμα.

manika* Φυσικά η φράση με τη μάνικα σατιρίστηκε δεόντως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με μιμίδια σαν κι αυτό που βλέπετε, με παρωδίες όπως «Η μάνικα η μάνικα δεν σταματά, δουλεύει νύχτα μέρα» ή με ωραίες ρίμες (με αμάνικα, ρουμάνικα κτλ.).

Έφτιαξα κι εγώ ένα επικό, που τελικά με τη συμβολή και άλλων διαμορφώθηκε ως εξής:

Μάνικαν άειδε θεά Χρυσοχοΐδεω Μιχαλήος βουλωμένην ή μύρι’ Ευβοεύσιν άλγε’ έθηκε

* Αλλά, όπως είπαμε, μακάρι να μπορούμε να κάνουμε πλάκα με τις πυρκαγιές -δηλαδή, να μην ξανάρθουν.

* Καθώς έγραφα χτες το σημερινό άρθρο, είχαμε και την είδηση του ανασχηματισμού. Να αλλάξω τον τίτλο; Ανασχηματισμένα μεζεδάκια έχω ήδη δημοσιεύσει, ύστερα από άλλον ανασχηματισμό. Φλερτάρισα με την ιδέα να βάλω «μινιανασχηματισμένα» και να προσφέρω έτσι μιαν ακόμα λέξη στην ΥΤΧ μας, αλλά τελικά προτίμησα να μην αλλάξω τον τίτλο -και όλη την εισαγωγή.

* Κι ένα γλωσσικό σε σχέση με τις πυρκαγιές. Γράφτηκαν πολλά άρθρα για την εποχική πυροσβέστρια Κατερίνα Ιωαννίδου, που ο φακός την αποτύπωσε να παλεύει με αυταπάρνηση με τις φλόγες.

Σε πολλά από αυτά τα άρθρα, όπως εδώ, χρησιμοποιείται, κακώς κατά τη γνώμη μου, ο επίκοινος τύπος:

Η συγγνώμη της πυροσβέστη Κατερίνας Ιωαννίδου για τον νεκρό εθελοντή

Ακόμα κι αν στο πυροσβεστικό σώμα χρησιμοποιείται (ακόμα) ο τύπος «πυροσβέστης» και για τις γυναίκες, κατάλοιπο της εποχής που δεν υπήρχαν πυροσβέστριες, ο επίκοινος τύπος δεν παύει να είναι άβολος. Οπότε, συνιστώ «της πυροσβέστριας».

peloni* Μια και ανέφερα πιο πάνω τον μίνι ανασχηματισμό, ας αποχαιρετήσω την απερχόμενη κυβερνητική εκπρόσωπο με ένα δικό της μεζεδάκι.

Πριν από μερικές μέρες, επειδή κυκλοφορούσαν διάφορα σενάρια βασισμένα στο γεγονός ότι η κυβ. εκπρόσωπος είχε εξαφανιστεί και η ενημέρωση γινόταν μόνο από τον κ. Χαρδαλιά, η κ. Πελώνη θέλησε να «διαψεύσει κατηγορηματικά» τα fake news μέσω Τουίτερ.

Η παρωνυχίδα είναι το παραπανίσιο κόμμα στη λέξη «οτιδήποτε». Δεν χρειάζεται. Μόνο στο αναφορικό «ό,τι» βάζουμε κόμμα (ή, πιο σωστά, υποδιαστολή) για να το ξεχωρίσουμε από τον ειδικό σύνδεσμο. Έχουμε βέβαια γράψει σχετικό άρθρο, για όποιον θέλει περισσότερα.

Πιο ουσιαστικό, αν θέλετε, είναι ότι τόσες μέρες δεν γινόταν ενημέρωση από κυβερνητικό εκπρόσωπο, δηλαδή με ερωτήσεις δημοσιογράφων και απαντήσεις, αλλά απλή ανακοίνωση -και αυτό είναι υποβάθμιση της δημοκρατίας.

Και βέβαια με τον ανασχηματισμό επιβεβαιώθηκαν τα σενάρια που κυκλοφορούσαν για την κ. Πελώνη. Σκέφτηκα κι ένα κακεντρεχές λογοπαίγνιο, πως μέχρι τώρα στην ενημέρωση προσφερόταν σανός ατελώνιστος, ενώ πλέον απελώνιστος.

odoskle* Η φωτογραφία είναι από τον Βόλο. Οδός κλειστός, λέει η πινακίδα, ένα ακόμα από τα θηλυκά σε -ος που έχει αρχίσει να βγάζει μουστάκια, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τη σύνθετη μέθοδο ή με την παράμετρο -ή, όπως έλεγε κάποιος (και έχω γράψει σχετικά), «έχει πολλούς εξόδους».

* Στο πρόσφατο διάγγελμα του πρωθυπουργού για τις πυρκαγιές, φίλος του ιστολογίου μού επισήμανε ένα, κατά τη γνώμη του, γλωσσικό αστόχημα.

Είπε, μεταξύ άλλων, ο Κ. Μητσοτάκης:

Πολλές χώρες μάς συνδράμουν ήδη με μέσα και προσωπικό.

Ο φίλος θεωρεί λάθος το «συνδράμω». Εγώ πάλι, φίλος του πρωθυπουργού δεν είμαι, αλλά εφόσον τον μεταπλασμένο αυτόν ενεστώτα τον αναγνωρίζουν μεγάλα λεξικά μας, και εννοώ τουλάχιστον το ΛΚΝ και το ΜΗΛΝΕΓ, δεν μπορώ να θεωρήσω λανθασμένο το «μας συνδράμουν».

Βέβαια, το ΜΗΛΝΕΓ σημειώνει ότι η χρήση του ενεστώτα είναι απορριπτέα από όποιον θέλει να είναι πιστός στην αρχαία προέλευση του ρήματος. Και παρατηρώ ότι τόσο το ΛΚΝ όσο και το ΜΗΛΝΕΓ (δεν έχω πρόχειρο το Χρηστικό) ενώ δέχονται τον ενεστώτα στις παραδειγματικές τους φράσεις δεν αναφέρουν ούτε μία με οριστική ενεστώτα, όπως του πρωθυπουργού.

kolombo* Την Κυριακή που μας πέρασε έπεσε η αυλαία των Ολυμπιακών αγώνων και χειροκροτήσαμε την προσπάθεια της εθνικής ομάδας πόλο, που έφτασε για πρώτη φορά στον τελικό.

Ένας από τους παίχτες της εθνικής λέγεται Κολόμβος, ταιριαστό επώνυμο για ναυτικό άθλημα.

Χριστόδουλος Κολόμβος λέγεται ο διεθνής πολίστας μας, αλλά είναι τόσο πανίσχυρη η έλξη από τον διασημότατο περιπουσυνεπώνυμό του, που είναι συγγνωστό το χαριτωμένο λαθάκι της ΕΡΤ, που τον έγραψε Χριστόφορο Κολόμβο!

* Σε ένα άρθρο για τα πυροσβεστικά Ιλιούσιν, διαβάζουμε:

Η εταιρεία Robinson χαρακτηρίζει το αεροπλάνο Ilyushin -ένα αερομεταφερόμενο μεγαθήριο 180 τόνων που μεταφέρει τριπλάσια ποσότητα νερού από αυτή που μεταφέρουν τα μεγαλύτερα αμερικανικά δεξαμενόπλοια- ως το μεγαλύτερο πυροσβεστικό αεροσκάφος στον κόσμο.

Θα μου πείτε, είναι αδύνατον ένα αεροπλάνο να μεταφέρει πολλαπλάσια ποσότητα από ένα δεξαμενόπλοιο! Τι έγινε; Ο αγγλικός όρος είναι air tanker.

Και το μεν tanker μπορούμε, αν θέλουμε, να το πούμε «δεξαμενόπλοιο» αλλά το air tanker δεν μπορούμε να το πούμε «ιπτάμενο δεξαμενόπλοιο»! Θα το πούμε, όπως το λέει και στον τίτλο του άρθρου, «ιπτάμενο τάνκερ», εκτός αν υπάρχει κάποιος άλλος όρος στην ειδική ορολογία που τον αγνοώ.

kapoular* Κι ένα ραμονοειδές από το Τουίτερ.

Να μη σταθούμε στο περιεχόμενο, που φαίνεται συνωμοσιολογικό. Προσέχω το «να φανούν αυτοί για να τις καπουλάρουν κάποιοι άλλοι».

Φυσικά, λέμε «να τη σκαπουλάρουν». Αυτή την επανανάλυση, πρώτη φορά την έχω δει. Και βέβαια, είναι ο ίδιος μηχανισμός που μετατρέπει το «σαντουροβιόλι» σε «σαν του Ροβιόλη», γι’ αυτό και μίλησα για «ραμονοειδές».

* Παραπονιέται φίλος για μια «τσαπατσούλικη σελίδα» που δίνει πληροφορίες για τα μέσα μεταφοράς που εξυπηρετούν το αεροδρόμιο, και ειδικά για το «κλίση ταξί» που εμφανίζεται στο κάτω-κάτω μέρος της σελίδας.

Μου λέει ακόμα ότι στη σελίδα με το αγγλικό κείμενο του έκανε εντύπωση αυτό: «You should get in the queue and when your turn comes, the policeman in charge will signal you to get into the next available taxi.»

Σχολιάζει: Ταξιδεύω σχετικά συχνά προς Αθήνα και δε θυμάμαι ποτέ να υπάρχει αστυνομία στην πιάτσα των ταξί!

Πράγματι δεν υπάρχει, αλλά πριν από πολλά χρόνια, επί ευμάρειας, υπήρχε -για να μην κάνουν επιλογή πελατών οι οδηγοί. Τώρα κάνουν επιλογή οδηγών οι πελάτες, που λέει ο λόγος.

skylos* Κι ένα θέμα που μου το επισήμαναν τρεις ή τέσσερις φίλοι.

Η είδηση δημοσιεύτηκε έτσι στο Βήμα και στα άλλα μέσα του ΔΟΜ.

Σκύλος δάγκωσε αστυνομικό και τον σκότωσε με το υπηρεσιακό του όπλο

Είχε υπηρεσιακό όπλο ο σκύλος; Και δεν έφτασε που δάγκωσε τον αστυνομικό, έπρεπε να τον σκοτώσει κιόλας;

Ξέρουμε φυσικά ότι δεν συνέβησαν έτσι τα πράγματα. Ο σκύλος δάγκωσε βέβαια τον αστυνομικό, και αυτός τον σκότωσε με το υπηρεσιακό του όπλο.

Το γεγονός είναι θλιβερό, αλλά ο τίτλος αστείος. Και πιο αστεία η «διόρθωση» που έγινε στο in.gr, το οποίο αρχικά είχε τον ίδιο τίτλο με το Βήμα αλλά μετά τον… διόρθωσαν σε:

Αστυνομικός σκότωσε σκύλο αφού τον δάγκωσε στο πόδι

Η «διορθωμένη» αυτή διατύπωση όμως ειναι τουλάχιστον αμφίσημη -για να μην πω ότι η πρώτη της ερμηνεία θα ήταν ότι ο αστυνομικός δάγκωσε τον σκύλο στο πόδι. Θα μου πείτε, ξέρουμε ότι συνήθως οι σκύλοι δαγκώνουν τους ανθρώπους και όχι το αντίστροφο, αλλά θυμηθείτε πότε είναι αξιοδημοσίευτη μια είδηση -όταν ο άνθρωπος δαγκώνει σκύλο.

Η ΕΡΤ είχε παρεμφερή τίτλο και μετά τον ξαναμανατροποποίησε σε:

Αστυνομικός πυροβόλησε σκύλο αφού -σύμφωνα με τον ίδιο- τον δάγκωσε στο πόδι

Αίρεται η αμφισημία;

* Τώρα με τις φωτιές συζητάμε συνεχώς για καμένα στρέμματα, οπότε είναι επίκαιρη η παρατήρηση φίλου, για το λήμμα της Βικιπαίδειας που είναι αφιερωμένο στον Τζακ Λόντον. Διαβάζουμε εκεί:

Το 1910 ο Τζακ Λόντον αγόρασε ένα αγρόκτημα 1.000 στρεμάτων (4 χλμ²) στο Γκλεν Έλεν της Καλιφόρνια για 26.000$

Εγώ θα έγραφα «στρεμμάτων» και «της Καλιφόρνιας», αλλά το πρόβλημα είναι τα 4 τετρ.χιλιόμετρα. 1000 στρέμματα δεν είναι 4 τετρ.χλμ, είναι 1 τετρ.χιλιόμετρο. Απλώς, το αγγλικό κείμενο γράφει, σωστά, 1000 acres, αλλά το acre δεν είναι 1 στρέμμα, είναι (κάτι ελάχιστα παραπάνω από) 4 στρέμματα!

Δεν αμφιβάλλω ότι κάποιος θα φιλοτιμηθεί να το διορθώσει στη Βικιπαίδεια, αλλά ήδη το έχουν αντιγράψει από εκεί πολλές ιστοσελίδες.

* Ωραία πινακίδα από την Κεφαλονιά

diggonari

Χαμογελάμε με την έλλειψη πελατών, έστω και πικρά, αλλά τι είναι το «διγγωνάρι»; Επειδή λέει «του παππού» κάποιοι σκέφτηκαν εγγόνι ή δισέγγονο, που είναι «διγγόνι» σε κάποιες διαλέκτους.

Όμως διγκωνάρι ή διγγωνάρι είναι ψωμάκι που μοιράζεται σε κάποια πανηγύρια και θρησκευτικές γιορτές. Ο αρχικός τύπος πρέπει να είναι «δικονάρι», που βρίσκω ότι είναι «ο μικρός και μέλας άρτος εις τας μονάς«. Και προφανώς παράγεται από το «δικονεύω», παράλληλος τύπος του «διακονεύω», επαιτώ.

* Και κλείνω με ένα μεταφραστικό. Σε άρθρο για ένα άσεμνο ξυλόγλυπτο που υπάρχει σε αγγλική επαρχιακή εκκλησία, διαβάζουμε ότι: ένας «επιχειρηματικός εφημέριος», ο πατέρας Andrew Mottram, πρότεινε τη δημιουργία εσόδων από τη φιγούρα πουλώντας την σε μορφή καρτ -ποστάλ.

Το πρόβλημα είναι ο «επιχειρηματικός εφημέριος. Στο πρωτότυπο είναι one enterprising vicar, αλλά ο φίλος που το στέλνει δεν συμφωνεί με την απόδοση. Θα προτιμούσε «ένας επινοητικός εφημέριος» -ή έστω, λέω εγώ, «ένας εφημέριος με επιχειρηματικό πνεύμα.

Πάντως έχει πλάκα. Κι ας είναι τέτοια τα προβλήματά μας…

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *