cebaceb5ceafcebcceb5cebdceb1 cf84cebfcf85 ceb5ceb9cebacebfcf83ceb9ceadcebdceb1 11 ceb7 cf80cf85cf81cf80cf8ccebbceb7cf83ceb7 cf84

Καθώς διανύουμε τη χρονιά που σημαδεύει τη 200ή επέτειο του ξεσηκωμού του Εικοσιένα, σκέφτηκα να καθιερώσω μια νέα στήλη στο ιστολόγιο, που κανονικά θα τη δημοσιεύω κάθε δεύτερη Τρίτη, εναλλάξ δηλαδή με το βιβλίο του πατέρα μου, και που θα παρουσιάζει κείμενα της εποχής του 1821. Δεν αποκλείεται να διατηρήσω τις δημοσιεύσεις ως το τέλος της χρονιάς, αν βέβαια υπάρχει ως τότε αρκετό υλικό από μεριάς μου και αρκετό ενδιαφέρον από δικής σας πλευράς. Θα δώσω προτεραιότητα σε κείμενα που δεν είναι διαθέσιμα στο Διαδίκτυο.

Από την προηγούμενή μου τριβή με κείμενα της εποχής, που βέβαια ήταν πολύ έντονη όσο συγκέντρωνα υλικό για το βιβλίο μου Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, έχω υπόψη μου κάμποσα τέτοια κείμενα, αλλά όποιος έχει υπόψη του κείμενο που το θεωρεί αξιόλογο προς δημοσίευση μπορεί να μου το στείλει στο γνωστό μέιλ, sarantπαπάκιpt.lu.

Το σημερινό άρθρο είναι το ενδέκατο της σειράς – το προηγούμενο βρίσκεται εδώ.Θα έπρεπε να δημοσιευτεί προχτές, αλλά είχαμε το Μηνολόγιο, οπότε το μετέθεσα για σήμερα. Κατά κάποιο τρόπο είναι επετειακό.

Πράγματι, τέτοιες μέρες πριν από (όχι 200, αλλά) 199 χρόνια, και συγκεκριμένα στις 6 Ιουνίου 1822, ο Κανάρης πυρπόλησε την τουρκική ναυαρχίδα έξω από τη Χίο, λίγους μήνες μετά τη σφαγή των κατοίκων του νησιού. Το γεγονός έκανε αίσθηση σε όλη την Ευρώπη. 

Θα δούμε δυο κείμενα από τα Αρχεία της Παλιγγενεσίας, στα οποία περιγράφεται η επιχείρηση. Εκσυγχρονίζω ορθογραφία και στο τέλος βάζω μερικά λεξιλογικά.

the burning of the turkish flagship by kanaris

Το πρώτο γράμμα το στέλνουν ο Μιαούλης και άλλοι δύο Υδραίοι ναύαρχοι στο κοινό της Ύδρας. Μπορείτε να δείτε το χειρόγραφο (όχι πολύ καθαρά) εδώ.

Εκ του ελληνικού στόλου κατά Ψαρών, 7 Ιουνίου 1822

Φιλογενέστατοι άνδρες της νήσου Ύδρας χαίρετε

Δεν έχομεν αιτίαν μακρολογίας, ειμή να σας φανερώσομεν εν συντομία, δίδοντές σας την χαροποιάν μεγάλην είδησιν, όπού τούτην την στιγμήν έφθασαν αι βαρδακόστες* μας όπού είχον υπάγει δια να συντροφεύσουν το μπουρλότο μας, ως σας το είχαμεν κάμει γνωστόν σας. Διά νυκτός, η ώρα 6, συμφώνως το ιδικόν μας μπουρλότο με το Ψαριανό, όρμησαν κατά του τουρκικού στόλου όπού ήταν αραμμένος εις Χίον, και επλησίασαν τα δύο μπουρλότα μεταξύ εις τα δύο δελίνια*. Το μεν έν μπουρλότο έπεσε επάνω εις το έν δελίνι και αυτό ομοίως επήρε φωτίαν και εις μίαν ώραν δεν έμεινεν ίχνος από αυτά, επήγαν κατά διαβόλου. Το ένα από αυτά λέγουν να είναι το Πασά- γκεμισή*, ότι είχε εις το μεγάλο κατάρτι το σαντσάκι* και δόξα τω Κυρίω εσαλβάρησαν* με τες βάρκες και έτρεξαν εις τες βαρδακόστες μας χωρίς να βλαφθεί κανείς.

Συμπεραίνουν να έπεσαν και άλλα έξω εις την ξηράν από τον φόβον τους, ότι ήτον ο αέρας ως γρέγος, και εκ δευτέρου θέλει μάθομεν δια να σας στείλομεν καταλεπτώς το ντετάλιο*. Οι άνθρωποι του μπουρλότου έρχονται αυτού, τους οποίους θέλετε τους ευχαριστήσει διότι έκαμαν το χρέος των. Έσωθεν σάς περικλείομεν τον κατάλογον είναι όλοι με τον καπετάνιον 19. Είχον λάβει με­ρικοί ριτσεβούτα* από τας χειράς μας, ότι είχον ζητήσει· και αν ευρεθεί τις, εκτός εκείνου του καταλόγου, να είναι άκυρος.

Σήμερον αριβάρησαν ο καπετάν Τσαμαδός και ο καπετάν Δ. Κιοσσές, όπου είχαμεν εξαποστείλει εις Σάμον διά να βάλει εις αρμονίαν τους εκεί εγκατοίκους, διά τες διχόνοιες όπου είχαν, και να γνωρίσουν τον κύριον Μώραλην διά διοικητήν και με το αρίβον τους εκεί δεν έλει­ψαν να βάλουν τα πράγματα εις τάξιν καλήν, ώστε όπου ειρήνευσαν και ησύχασαν. Σήμερον, 6 ημερών είδησιν από Πόλιν, από καράβι όπου έβιζιτάραμεν, ένα δελίνι, μία φεργάδα, ένα γαλόνι*, τέσσαρα τρασπόρτα* και πέντε σαλούπες* εκατέβησαν εις τα κάστρα και είναι να έλθουν να ενωθούν μ’ ετούτην. Και ασπαζόμενοί σας, μένομεν ως αδελφοί, των προσταγών σας.

Άνδρέας Δ. Βώκου,

’Ιωάννης Βούλγαρης,

Λάζαρος Λαλεχός.

Το γράμμα αυτό έχει αρκετά αξιοσχολίαστα στοιχεία. Καταρχάς, δεν διευκρινίζει ποιο μπουρλότο κατάφερε να κάψει τη ναυαρχίδα -προφανώς επειδή η τιμή αυτή ανήκει στο ψαριανό του Κανάρη, και όχι στο υδραϊκό του Πιπίνου. Κατά δεύτερο, βλέπουμε ότι οι μπουρλοτιέρηδες απολάμβαναν μεγάλες τιμές (κάθε μπουρλοτιέρης ήταν μισός θεός, λέει κάπου ο Μακρυγιάννης για την Ύδρα). Τρίτον, το πλήρωμα του μπουρλότου δεν ήταν 4-5 άτομα, όπως δείχνουν οι διάφοροι πίνακες, αλλά είκοσι.

Η δεύτερη επιστολή στέλνεται αρκετές μέρες αργότερα, πάλι από τον Μιαούλη (Βώκος) και άλλον ένα νάυαρχο, προς τους προκρίτους της Σύρου. Εδώ επιβεβαιώνουν τη χαρμόσυνη είδηση -και ζητούν 500 βαρέλια κρασί για τα πληρωματα, ενώ την τελευταία στιγμή προσθέτουν κι ένα χαρμόσυνο νέο για στεριανή νίκη, που πολύ αμφιβάλλω αν συνέβη έτσι. (Αντίθετα, δεν αναφέρουν τη θλιβερή είδηση ότι οι Τούρκοι, πριν καταφύγουν στη Μυτιλήνη, έκαψαν για αντίποινα τα Μαστιχοχώρια της Χίου, τα οποία είχαν εξαιρεθεί απο την καταστροφή του νησιού λίγους μήνες νωρίτερα).

Εκ τού Ελληνικού στόλον, τη 20 Ιουνίου 1822 εν έτει Ελευθερίας.

Φιλογενέστατοι κάτοικοι της Σύρας χαίρετε,

Είμεθα πλέον παραβέβαιοι ότι να έγινε γνωστόν εις την φιλογένειάν σας έως τώρα, ότι κοντά εις τα άλλα ένδοξα και ηρωικά κατορθώματα μας και το κάψιμον δύο ντελινίων, από τα οποία το έν ήτον του Πασά-γεμισή, και διά ταύτην την πληροφορίαν να δείξητε δημοσίως την άκραν χαράν και αγαλλίασιν όπου εγέμισεν η ψυχή σας, τιμώντας και τούτην μας την νίκην με εορτήν χαρμόσυνον τα οποία όλα αυτά ελπίζομεν να ετελειώθησαν από την φιλογένειάν σας, ως καλώς φρονούντες περί της ελευθερίας του ολοκλήρου ημών έθνους ως και υμείς Έλληνες, διό και δεν εκτεινόμεθα περισσότερον. Με την παρούσαν μας δε σας ειδοποιούμεν ότι ο εχθρός, αδύ­νατος και κατατρομασμένος, επήγε και εμβήκε μέσα εις την Μυτιλήνην, όπου και ημείς ο των Ελλήνων στόλος περιφερόμεθα μεταξύ Χίου και Μυτιλήνης, προσμενοντες μήπως έβγει, διά να δώσομεν το τέλος των ενδόξων ανδραγαθημάτων μας. Αυτός όμως ο άνανδρος δεν τολμά να εξέλθει απ’ αυτού· ελπίζομεν όμως ότι εις ολίγας ημέρας να σας ειδοποιήσομεν τον τέλειον εξολοθρευμον του βαρβάρου, δυνάμει του τιμίου και ζωοποιού Σταυρού.

Σεις δε, φιλογενέστατοι και ημέτεροι αδελφοί, άμα όπου λάβετε την παρούσαν μας, αμέσως θέλετε μας προφθάσει πεντακοσίας βα­ρέλας κρασί, ως αναγκαίον διά τούς ανδρείους ναύτας μας, το οποίον θέλετε απεράσει εις τον λογαριασμόν έχετε να πληρώσητε εις την υπερτάτην Διοίκησιν του έθνους ημών, ως και ύμείς μέλος του έθνους, και δεν ελπίζομεν να εύρομεν καμίαν ανθίστασιν εις τα προσταττόμενά σας. Δεν μένει λοιπόν εις ημάς άλλο, ειμή να προσμένομεν με άκραν ανυπομονησίαν την αδελφικήν σας απόκρισιν, ευέλπιδες όντες εις την άκραν φιλογένειαν σας· και ασπαζόμενοί σας μένομεν.

Ταύτην την στιγμήν ελάβαμεν νεοτέρας και χαρμοσύνους ειδήσεις από Ρούμελην, τας οποίας εκρίναμεν εύλογον να τες κοινοποιήσομεν και τη υμετέρα φιλογενεία, αι οποίαι είναι ως ακολούθως:

Ο Ρουσουτ-πασάς, και φοβερός εχθρός τού Γένους μας, εβγήκεν από Ιωάννινα με εικοσιδύο χιλιάδας βαρβάρους, επί σκοπώ τού να σπείρει φθοράν εις το ελληνικόν Γένος. Αλλ’ εις την δίοδον απήντησαν τους ανδρείους Σουλιώτας, τού οποίου αφού τού έφθειραν όλα τα στρατεύματα, έφυγε κακήν κακώς και περιεκλείσΟη μέσα εις το κάστρο τής Λάρισας με εκατόν μόνον βαρ­βάρους. Τοιαύτα ηρωικά και αξιέπαινα ανδραγαθήματα έκαμαν οι ανδρείοι και ακαμάχητοι (sic) Σουλιώται.

Οι Ναύαρχοι τού Ελληνικού στόλου

Ανδρέας Βώκος,
Νικόλαος Αποστολίδης.

Λεξιλόγιο

βαρδακόστα: γρήγορο περιπολικό ή ανιχνευτικό σκάφος

δελίνι ή ντελίνι: πολεμικό «πλοίο γραμμής» (από γαλλ. de ligne).

πασά-γκεμισή: η ναυαρχίδα

σαντσάκι: πολεμικό λάβαρο (η λέξη σημαίνει επίσης «επαρχία»).

εσαλβάρησαν: διέφυγαν, διασώθηκαν.

ντετάλιο: οι λεπτομέρειες.

ριτσεβούτα: απόδειξη

γαλόνι: μάλλον γαλιόνι, πολεμικό ιστιοφόρο.

τρασπόρτα: μεταγωγικά πλοία

σαλούπες: μεγάλη λέμβος, χρησιμοποιόταν ως αποβατική.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *