ceb7 ceb1ceb2ceaccf83cf84ceb1cf87cf84ceb7 ceb5cebbceb5cf85ceb8ceb5cf81ceafceb1 cf84cebfcf85 free lancer

Ένα ενδιαφέρον θέμα απασχόλησε την επικαιρότητα τις προηγούμενες μέρες και προκάλεσε αρκετή συζήτηση ιδίως (αλλά όχι μόνο) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

efood1Mια από τις γνωστότερες πλατφόρμες στον κλάδο του ντελίβερι, ο οποίος γνώρισε εκρηκτική ανάπτυξη μέσα στην πανδημία και εξαιτίας των πανδημικών περιορισμών, η εταιρεία efood, έστειλε τις προάλλες σε μερίδα εργαζομένων της το εξής βελούδινο τελεσίγραφο:

Αγαπητέ Rider,
Στα πλαίσια της αύξησης της παραγωγικότητας του στόλου και της ευρύτερης στρατηγικής της εταιρείας, θα θέλαμε να σου προτείνουμε να συμμετάσχεις και εσύ στο σχήμα συνεργασίας Freelancing. Θέλουμε να συνεχίσουμε τη συνεργασία μας αλλά με βάση τα παραπάνω και το batch σου (το οποίο προκύπτει από διάφορες αιτίες), εκτιμούμε ότι θα ήταν καλύτερο να συνεχίσεις να εργάζεσαι ως Freelancer.

Θα έχεις την ευελιξία να διαμορφώσεις τις ώρες εργασίας σου και να αυξήσεις τις αποδοχές σου.

Σε διαφορετική περίπτωση, θα θέλαμε να σε ενημερώσουμε ότι δεν υπάρχει δυνατότητα ανανέωσης της υπάρχουσας σύμβασης.

Παρακαλώ πολύ να μας ενημερώσεις άμεσα μέσω ticket για την αποδοχή του παραπάνω, προκειμένου να σε ενημερώσουμε για τα επόμενα βήματα.

Το χαρακτήρισα βελούδινο διότι, ενώ «προτείνει» τη συμμετοχή του εργαζόμενου στο νέο εργασιακό σχήμα, στο τέλος ενημερώνει ότι, εάν αυτός αρνηθεί την «ευελιξία» που του προσφέρεται και την ευκαιρία να «αυξήσει τις αποδοχές του», η σύμβασή του δεν πρόκειται να ανανεωθεί!

Κατά τα άλλα, το κείμενο είναι η επιτομή του newspeak των μανατζαραίων, με τα απαραίτητα μπόλικα αγγλικά, αλλά και με την επίπλαστη οικειότητα του ενικού, που βοηθάει ώστε το φιλικό χτύπημα στην πλάτη να μετατραπεί, στην κατάλληλη στιγμή, σε κλοτσιά λιγάκι πιο κάτω, αν ο Rider δεν συμφωνήσει ότι το batch του, όπως προκύπτει από διάφορες αιτίες, επιβάλλει να συνεχιστεί η συνεργασία με το σχήμα Freelancing πλέον.

Καθώς οι… rider είναι διάσπαρτοι και ανοργάνωτοι, εύκολα θα πρόβλεπε κανείς ότι οι περισσότεροι θα ενέδιδαν στο τελεσίγραφο της εταιρείας. Αλλ’ αυτή τη φορά δεν έγινε έτσι. Κάποιοι από τους θιγόμενους απευθύνθηκαν σε εργατικό σωματείο των διανομέων, ενώ ταυτόχρονα ξεκίνησε μια διαδικτυακή εκστρατεία διαμαρτυρίας για τις πρακτικές της e-food, που πολύ γρήγορα πήρε αναπάντεχα μεγάλη έκταση στο Facebook και στο Twitter, με το σύνθημα cancel efood.

Αμέτρητοι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δήλωσαν ότι ήταν περιστασιακοί ή τακτικοί πελάτες της e-food και ότι στο εξής θα έπαυαν να παραγγέλνουν φαγητό μέσα από την πλατφόρμα της -αλλά δεν ήταν αυτό μόνο ή κυρίως αυτό που πείραξε την εταιρεία, μια και το μποϊκοτάζ αυτό, ακόμα κι αν τηρηθούν οι δηλώσεις, θέλει αρκετές μέρες για να κάνει αισθητή την πίεσή του.

Η πίεση προς την εταιρεία ασκήθηκε αλλού, εκεί που πονάει. Οι χρήστες μιας εφαρμογής τη βαθμολογούν στο Google Play και σε άλλα σημεία απ’ όπου κατεβάζει κανείς εφαρμογές για κινητά και ταμπλέτες. Βαθμολογία δεν βάζει εύκολα κανείς σε μια εφαρμογή, κι αν βάλει συνήθως είναι επαινετική (4 ή 5 αστέρια που είναι το μάξιμουμ). Λοιπόν, συντονισμένα, χιλιάδες χρήστες άρχισαν να βαθμολογούν με 1 (τον χειρότερο βαθμό δηλαδή) την εφαρμογή της e-food, με αποτέλεσμα ο μέσος όρος της βαθμολογίας (που είναι συνάρτηση των βαθμών που έχουν δοθεί σε όλη τη διάρκεια ζωής της) να κατρακυλήσει στο πολύ χαμηλό 2,9 -κι αυτή η ζημιά είναι μεγάλη γιατί ο νέος χρήστης αποφεύγει να κατεβάσει μια εφαρμογή που έχει χαμηλή βαθμολογία.

 

efood2Κι έτσι πριν περάσουν δυο 24ωρα, η εταιρεία ανέκρουσε πρύμναν. 

Με νέο μήνυμα προς τους «αγαπημένους» (και όχι πλέον «αγαπητούς») riders, απέδωσε σε «λανθασμένη επικοινωνία» την προηγούμενη ανακοίνωση και διευκρίνισε ότι οι εργαζόμενοι που έληγε η σύμβασή τους θα είναι ελεύθεροι να επιλέξουν αν θα ανανεώσουν την υπάρχουσα σύμβάση τους ή αν θα γίνουν «πάροχοι ανεξάρτητων υπηρεσιών ή έργου (freelancer)».

Κι έτσι, ένας εργατικός αγώνας ολοκληρώθηκε με νίκη των εργαζομένων και με κύριο θέατρο της αντιπαράθεσης όχι τον δρόμο ή το εργοστάσιο αλλά τον κυβερνοχώρο, κάτι που πρέπει να συμβαίνει πρώτη φορά στα ελληνικά χρονικά. 

Η μικρή αυτή ιστορία είναι διδακτική από πολλές απόψεις, αλλά να μην ξεχάσουμε ότι… εμείς εδώ λεξιλογούμε, οπότε να πούμε δυο λόγια για τη λέξη free-lance (ή freelancer), ή φριλάνς ή όπως αλλιώς τη γράφουμε στα ελληνικά, δηλαδή την εργασία που προσφέρει ο «πάροχος ανεξάρτητων υπηρεσιών» ή ο «ανεξάρτητος εξωτερικός συνεργάτης», και κατά συνεκδοχή τον ίδιο τον συνεργάτη. 

Η λέξη, περιέργως, δεν υπάρχει σε κανένα ελληνικό λεξικό, παρόλο που χρησιμοποιείται αρκετά εδώ και δεκαετίες, ίσως επειδή συνήθως ξενογράφεται (αλλά βέβαια ελληνολέγεται!) Κακώς δεν υπάρχει, θα έλεγα, στον Μπαμπινιώτη, που έχει το φρι-κικ ή στο Χρηστικό, που έχει το φρίκουλο. 

Στα αγγλικά, τη λέξη free-lance ή freelance την έπλασε κατά πάσα πιθανότητα ο μεγάλος σερ Γουόλτερ Σκοτ στον Ιβανόη. Τη χρησιμοποίησε για τους μισθοφόρους στρατιώτες του Μεσαίωνα, τους κοντοτιέρους να πούμε (ή τους stradiotti). Free ο ελεύθερος και lance ένα είδος ακοντίου, λέξη που ανάγεται στο λατινικό lancea, «ακόντιο, λόγχη». Στη γλώσσα μας από την ίδια ρίζα έχουμε το ρήμα «λανσάρω», δάνειο από το γαλλ. lancer που σημαίνει ρίχνω, εκτοξεύω (και για τις ρίψεις στον στίβο χρησιμοποιείται) και μεταφορικά προωθώ προϊόν στην αγορά. Από το 1864 καταγράφεται η χρήση του όρου με μεταφορική σημασία και από το 1882 ειδικά στη δημοσιογραφία, για τους δημοσιογράφους που δεν ήταν μισθωτοί μιας εφημερίδας. 

Στις μέρες μας ο όρος χρησιμοποιείται ή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πλειάδα εργαζομένων, που κάθε άλλο παρά κοινή θέση ή δύναμη έχουν. Πολλοί από αυτούς χαρακτηρίζονται με τον όρο «μπλοκάκιας», επειδή δεν μισθοδοτούνται και κόβουν δελτίο παροχής υπηρεσιών, κοινώς μπλοκάκι. Από ένα παλιό (πριν από εννιά χρόνια) άρθρο μας, που όχι κατά σύμπτωση είχε πολύ παρεμφερή τίτλο με το σημερινό, αντιγράφω την εισαγωγή μιας προκήρυξης του Συλλόγου Μεταφραστών, Επιμελητών και Διορθωτών (ΣΜΕΔ):

Εδώ και πολλά χρόνια έχει θεσμοθετηθεί από το κράτος ένας τύπος εργαζομένου, ο επονομαζόμενος «μπλοκάκιας», χωρίς κανένα δικαίωμα αλλά με επιτακτικές και συνεχώς αυξανόμενες υποχρεώσεις απέναντι στο κράτος και τους εργοδότες. Έχει διαμορφωθεί έτσι ένα ευρύ εργατικό στρώμα ειδικευμένων και ανειδίκευτων εργαζομένων, σε διάφορους κλάδους επαγγελμάτων (δημοσιογράφοι, καθαριστές, τεχνικοί, μηχανικοί, αρχιτέκτονες, δικηγόροι, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στην ψυχική υγεία, καλλιτέχνες, πωλητές, μεταφραστές, επιμελητές κ.ο.κ.), οι οποίοι αντιμετωπίζονται από το κράτος ως επιχειρηματίες και από τους εργοδότες ως σκλάβοι.

Σε κάποιες περιπτώσεις, ο φριλάνς εργαζόμενος (ή ο μπλοκάκιας, αν θέλετε) πραγματι διατηρεί διαπραγματευτική δύναμη απέναντι στους εργοδότες/πελάτες του αλλά αυτές οι (καλοπληρωμένες συνήθως) περιπτώσεις αποτελούν την εξαίρεση. Εξάλλου, πολλές φορές το εργασιακό σχήμα της «παροχής υπηρεσιών» δεν είναι παρά συγκαλυμμένη μισθωτή εργασία, ιδίως όταν ο μπλοκάκιας έχει έναν μόνο εργοδότη -ο οποίος έτσι γλιτώνει την ασφάλιση και τις άλλες παροχές που θα έπρεπε να καταβάλλει αν απασχολούσε τον εργαζόμενο με μισθωτή σχέση. 

Στο Τουίτερ είδα μιαν ατάκα που, .παραφράζοντας το γνωστό ανέκδοτο, υποστήριζε πως freelancer είσαι αν μένεις στο Μανχάταν, ενώ αν δουλεύεις ντελίβερι ή με μπλοκάκι είσαι δουλοπάροικος. Ίσως υπερβολικό, αλλά εκφράζει την αλήθεια ότι οι περισσότεροι που δουλεύουν με μπλοκάκι δεν έχουν ούτε ελευθερία, ούτε ευελιξία, ούτε παροχές. 

Το περιστατικό με την e-food, όπως είπαμε, έχει διάφορες πτυχές. Κάποιοι είπαν ότι άδικα τιμωρήθηκε η συγκεκριμένη πλατφόρμα, εφόσον τη συγκεκριμένη απαράδεκτη εργασιακή ρύθμιση επιχείρησε να την επιβάλει σε μια μικρή μερίδα μόνο διανομέων της, ενώ στους άλλους παρέχει αξιοπρεπείς σχέσεις εργασίας. Ειπώθηκε μάλιστα ότι άλλες μεγάλες πλατφόρμες (π.χ. η Volt, αν γράφεται έτσι) έχουν με μπλοκάκι όλους τους διανομείς τους. Επίσης, ειπώθηκε ότι οι πλατφόρμες γενικά παρέχουν καλύτερες συνθήκες στους διανομείς τους απ’ ό,τι τα καταστήματα της γειτονιάς, γι’ αυτό και οι έμπειροι και παλιοί διανομείς έσπευσαν να στελεχώσουν τις πλατφόρμες. Όλα αυτά μάλλον ισχύουν αλλά δεν αλλάζουν την κατάσταση. Καλώς έγινε ιότροπο το κάλεσμα για μποϊκοτάζ στην efood,  και καλώς έφερε αυτό το αποτέλεσμα, και μακάρι να γίνει το ίδιο και με τις άλλες πλατφόρμες. 

Ειπώθηκαν ακόμα πολλά για τον παρασιτικό χαρακτήρα της πλατφόρμας, διότι βέβαια η e-food και κάθε άλλη συναφής πλατφόρμα παραγγελίας φαγητών δεν μαγειρεύει ούτε ένα πιάτο, απλώς διαθέτει μια εφαρμογή για κινητές συσκευές, που επιτρέπει στον πελάτη να παραγγείλει φαγητό από όλα τα καταστήματα που είναι συμβεβλημένα μαζί της και μεριμνά για την παράδοση της παραγγελίας. Σε αντάλλαγμα, η πλατφόρμα εισπράττει ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό της αξίας της παραγγελίας (διάβασα για 12 ή 14%) ενώ λέγεται ότι αν κάποιος καταστηματάρχης θέλει να εμφανίζεται το κατάστημά του στην πρώτη σελίδα κατά την αναζήτηση, πρέπει να πληρώσει στην πλατφόρμα ένα ποσό, από 500 έως 1500 ευρώ. Όλα αυτά μπορεί να ισχύουν ή όχι, αλλά είναι θέμα μιας άλλης συζήτησης -που την έχουμε κάνει και στο ιστολόγιο και που θα την ξανακάνουμε στα σίγουρα.

Πάντως, όσοι κινητοποιήθηκαν έστω και με ένα κλικ ενάντια στην απόφαση της efood μπορούν να χαρούν για τη (μικρή ή μεγάλη, είναι θέμα εκτίμησης) νίκη που συνιστά η ανάκληση της απόφασης. Για τα περαιτέρω, παραπέμπω σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του Θεμιστοκλή Πανταζάκου, για το σχήμα των αγώνων που έρχονται. Θαρρώ πως αξίζει να διαβαστεί από… παλιοκαραβαναίους και μη.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *