ceb6cebfcf81ceb6 cebccf80cf81ceb1cf83ceadcebdcf82 100 cf87cf81cf8ccebdceb9ceb1
radio brassens01 0

To 1956 στο θέατρο Μπομπινό

Προχτές συμπληρώθηκαν τα 100 χρόνια από τη γέννηση του αγαπημένου τραγουδοποιού Ζορζ Μπρασένς. Ο Μπρασένς γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1921 στη Σετ, μικρή παραλιακή πόλη της νότιας Γαλλίας (Sète, αν και τότε που γεννήθηκε ο Μπρασένς γραφόταν Cette) και πέθανε μόλις 60 χρονών, κατά σύμπτωση ίδια εποχή, στις 29 Οκτωβρίου 1981.

Ο Μπρασένς άφησε κληρονομιά περισσότερα από 200 τραγούδια, τα περισσότερα σε δικούς του στίχους -στη Γαλλία, άλλωστε, θεωρείται ποιητής- που ακόμα ακούγονται ευρέως και που έχουν γνωρίσει αμέτρητες επανεκτελέσεις και μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες. Πολλά όμως τραγούδια του έχουν μεταφραστεί και ως ποιήματα, χωρίς δηλαδή αυτές οι μεταφράσεις να τραγουδιστούν.

Ένα βιογραφικό άρθρο για τον Μπρασένς, με πολύ υλικό, μπορείτε να βρείτε εδώ.

Αγαπώ πολύ τον Μπρασένς και έχω γράψει αρκετά άρθρα γι’ αυτόν στο ιστολόγιο (βλ. κατάλογο στο τέλος). Για το σημερινό άρθρο διάλεξα να βάλω τραγούδια του μεταφρασμένα στα ελληνικά, είτε τραγουδισμένα είτε όχι.

Και ξεκινάω από το σήμα κατατεθέν, θα λέγαμε, του Μπρασένς, που είναι κατά τη γνώμη μου η Κακή φήμη, La mauvaise réputation.

Tο ακούμε εδώ σε ζωντανή εκτέλεση


Το τραγούδι αυτό το έχει μεταφράσει και τραγουδήσει στα ελληνικά ο Δημήτρης Μπόγδης, ο οποίος έχει ασχοληθεί επί σειρά ετων συστηματικά με το έργο του Μπρασένς και έχει αναγνωριστεί στη Γαλλία σαν ένας από τους ειδικούς στο έργο του. Τρία μπρασενικά τραγούδια του Μπόγδη μπορείτε να τα ακούσετε εδώ, ενώ η Κακή φήμη είναι το μοναδικό του που υπάρχει και στο YouTube:

Να δούμε και τη μετάφραση του Μπόγδη. Ήθελα να τη βάλω αντικριστά στο πρωτότυπο, αλλά δεν τα κατάφερα πολύ καλά (όπως θα είδατε αρκετοί από ένα πρόπλασμα του σημερινού άρθρου, που κατά λάθος εκτοξεύτηκε στον κυβερνοχώρο προχτές το βράδυ). Οπότε, το μεν γαλλικό το βρίσκετε εδώ, το δε ελληνικό το διαβάζετε:

Στο χωριό, όχι να παινευτώ
έχω όνομα κακό
Σωπαίνω ή κάνω πατιρντί
με περνάν για δεν ξέρω τι.

Δεν κάνω ωστόσο ζημιά σε κανένα
παίρνοντας στρατί που μου πάει εμένα

Μα οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Ναι, οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο

Όλοι τους με κακολογούν
πλην των μουγκών που δεν μπορούν.

Στην εθνική μας τη γιορτή
στο στρώμα αράζω σαν γατί.
Μουσικές με βηματισμό
με κάνουν και αδιαφορώ.

Δεν κάνω ωστόσο ζημιά σε κανένα
έχοντας αυτιά εθνικοβουλωμένα.

Μα οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Ναι, οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο.

Όλοι με δαχτυλοδειχτούν
πλην των κουλών, που δεν μπορούν.

Σαν βλέπω ένα χωρικό
να κυνηγά κλέφτη άτυχο
βάζω τρικλοποδιά ευθύς
κι ο χωρικός πέφτει καταγής.

Δεν κάνω ωστόσο ζημιά σε κανένα
λέγοντας στον κλέφτη των μήλων «Πέρνα»

Μα οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Ναι, οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο.

Όλοι ξωπίσω μου ορμούν
πλην των κουτσών, που δεν μπορούν.

Δεν έχω ανάγκη χρησμού
να γνωρίσω τη μοίρα μου.
Έτσι κι εύρουν σκοινί χοντρό
μου το περνάνε στο λαιμό.

Δεν τ’ απαγορεύουν ωστόσο οι νόμοι
να παίρνεις δρόμους που δεν παν στη Ρώμη.

Μα οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο
Ναι, οι ανθρώποι θεωρούν κακό
να παίρνεις δρόμο αλλιώτικο.

Όλοι θα με ιδούν κρεμαστό
πλην των τυφλών, είν’ φυσικό!

Το τραγούδι αυτό του Μπρασένς, από τον πρώτο του δίσκο (1952 θαρρώ) ήταν απαγορευμένο από το ραδιόφωνο για πολλά χρόνια.

(Βλέπουμε και κάτι άλλο, ότι τα τραγούδια του Μπρασένς εκτείνονται σε πολλές στροφές, 4, 6, 10 πολλές φορές, οπότε αναγκαστικά το σημερινό άρθρο θα είναι εκτενές, ελπίζω όμως να μη σας κουράσει).

Aπό τον ίδιο πρώτο δίσκο, πολύ γνωστό έγινε επίσης το τραγούδι «ο Γορίλας» (Le gorille), το οποίο επίσης απαγορεύτηκε από όλους τους γαλλικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς τα πρώτα χρόνια. Ας το ακούσουμε:

O Γορίλας είναι πολύ γνωστός στην πατρίδα μας, διότι τον έχει αποδώσει στα ελληνικά ο Χρηστος Θηβαίος. Ωστόσο, όπως έχουμε ήδη αναφέρει στο ιστολόγιο, ο Θηβαίος δεν μεταφράζει απευθείας τον Μπρασένς, αλλά την ιταλική διασκευή του Φαμπρίτσιο ντ Αντρέ, που είναι πιο συντομη και αρκετά ελεύθερη.

Οπότε, σήμερα θα παρουσιάσω μιαν άλλη μετάφραση, του ποιητή Γιάννη Βαρβέρη, που ήταν ο πρώτος που μετέφρασε στίχους του Μπρασένς και έβγαλε και βιβλίο, το μακρινό 1983. Κατά σύμπτωση μάλιστα το βιβλίο τιτλοφορείται «Ο γορίλας και άλλα ποιήματα»· άλλωστε ο Γορίλας είναι πρώτος πρώτος μετά την εκτενή εισαγωγή.

Ο γορίλας (απόδοση Βαρβέρη)

Της γειτονιάς μας οι κυράδες
Μέσ’ απ’ τις γρίλιες τους μοναχές
Σ’ έναν γορίλα γεροδεμένο
Όλο και ρίχνουν κλεφτές ματιές.
Χωρίς ντροπή σ’ ορισμένο σημείο
Το βλέμμα ρίχνουνε το πονηρό
Σ’ ένα σημείο, που η μαμά μου
-τι κρίμα! Δε μου επιτρέπει να σας το πω!
Προσοχή στο γορίλα!

Και ξάφνου ανοίγει διάπλατη ως πέρα
Η κλειστή πόρτα της φυλακής
Λάθος μεγάλο κι έτσι μ’ αέρα
Τελείως αμέριμνος πανευτυχής
Βγαίνει ο γορίλας απ’ τη φωλιά του
«Τη χάνω απόψε» βγάζει φωνή
Μα ναι, μιλούσε για την παρθενιά του
Θα το μαντέψατε κι ας σας πονεί.
Προσοχή στο γορίλα!

Το αφεντικό που σε σκέψεις μπήκε
Έλεγε: «Θα ’τανε φοβερό
Γιατί ο γορίλας μου μέχρι τώρα
Ποτέ δεν πήγε με θηλυκό».
Κι ο γυναικόκοσμος της γειτονιάς μου
Αν και μπορούσε να ωφεληθεί
Από γορίλα παρθένο και νέο
Στα πόδια το ’βαλε για να κρυφτεί.
Προσοχή στο γορίλα!

Κι εκείνες ακόμη που πριν από λίγο
Μ’ απόφαση ρίχνανε κλεφτές ματιές
Φεύγανε φεύγανε όλο μακριά του
Κι ας είχαν κάνει σκέψεις γλυκές
Φόβος ανόητος γιατί ο γορίλας
Έχει μια φήμη συμποσιαστή
Μίλια μπροστά μας στις περιπτύξεις
Όσες δοκίμασαν έχουν πειστεί.
Προσοχή στο γορίλα!

Ο κόσμος φεύγει και φεύγει ακόμα
Εκτός πεδίου βολής γορίλα
Νιος δικαστής και μια γριά καρακάξα
Μείνανε μόνο: «Πω, πω τι νίλα!»
Λέει το ζώο κι επιταχύνει
«Κάποιον θα τύχω κάποιος θα μείνει»
Μ’ όλη του τρέχει τη γρηγοράδα
Στο δικαστή μας και στη φοράδα.
Προσοχή στο γορίλα!

«Ποιος θα μπορούσε να με ποθήσει!»
Σκέφτεται ατάραχη η γριά φοράδα
«Του έρωτα οι πύλες έχουν πια κλείσει
Πάει καιρός πού ήμουν σουσουράδα!».
Κι ο δικαστής μας σκέφτεται μόνος:
«Τελείως αδύνατο να με νομίσει
Τούτος εδώ για θηλυκό γορίλα».
Μα παίζουν πάντοτε ρόλο τα φύλα;

Προσοχή στο γορίλα!

Κι ας υποθέσουμε πως από σας κάποιος
Σαν τον γορίλα μας θα ’πρεπε να…
Το δικαστή ή τη γριά φοράδα
Θα ’παιρνε απόφαση στο τέλος να…;
Τέτοιο ένα δίλημμα σε μένα ωστόσο
Μια μέρα αν τύχαινε τ’ ομολογώ
Στην εκατόχρονη γριά φοράδα
Δε θα ’χα αντίρρηση ευθύς να ενδώσω.

Προσοχή στο γορίλα!

Δυστυχώς όμως αν κι ο γορίλας
Στα ερωτικά του έχει ένα ρεύμα
Το ξέρουν όλοι, δεν τον διακρίνει
Το καλό γούστο το λεπτό πνεύμα.
Κι αντί όπως θα ’κανες εσύ κι εγώ
Την εκατόχρονη να προτιμήσει
Το δικαστή μας από τ’ αυτί του
Τράβηξε απόμερα να τον τιμήσει.

Προσοχή στο γορίλα!

Αν το μπορούσα να συνεχίσω
Όλοι θα γέλαγαν μα δεν μπορώ.
Ο δικαστής μας την ύστατη ώρα
Κλαίγοντας φώναζε: «Μαμά, πονώ!».
Φώναζε φώναζε ίδια μ’ εκείνον
Που μόλις χθες είχε αποφασίσει
Σα δικαστής αυστηρός με το νόμο
τη γκιλοτίνα ψηλά να τον στήσει.

Προσοχή στο γορίλα!

Τον Γορίλα τον έχει μεταφράσει και ο Μπόγδης: εδώ η δική του εκδοχή, που είναι πιστότερη. Και εδώ διάφορες μεταφράσεις του Γορίλα σε άλλες γλώσσες (η αγγλική είναι διασκεδαστικότατη).

Μεταφράσεις του Μπρασένς έχει κάνει και ο Παναγιώτης Μουλλάς. Δεν κυκλοφορούν στο εμπόριο αλλά δυο-τρεις μπορείτε να τις βρείτε στον κατάλογο αρ. 25 των εκδόσεων Στιγμή του Αιμίλιου Καλιακάτσου. Να δούμε τη Μαρινέτ, αφού πρώτα την ακούσουμε από τον Μπρασένς:

γαλλικά λόγια, εδώ.

Η Μαρινέτ

Σαν έτρεξα στης Μαρινέτ για να της πω με ωραία φωνή
ένα τραγούδι, αυτή είχε πάει στη Λυρική Σκηνή.
Με το τραγούδι μου στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας

Σαν έτρεξα στης Μαρινέτ μουστάρδα να της φέρω,
αυτή είχε κιόλας φάει -πού να το ξέρω…
Με τη μουστάρδα μου στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας

Σαν έτρεξα να της χαρίσω ένα ποδηλατάκι,
αυτή είχε κιόλας αγοράσει Φιατάκι.
Με το ποδήλατο στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας

Σαν έτρεξα στο ερωτικό μας ραντεβού για να τη βρω,
«Αχ, σε λατρεύω!», έλεγε αυτή σ’ έναν τύπο σιχαμερό.
Με το μπουκέτο μου στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας

Σαν πήγα να τινάξω τα μυαλά της στον αέρα
είχε κιόλας πεθάνει από κρύωμα πριν μια μέρα.
Με το πιστόλι μου στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας

Σαν πήγα στην κηδεία της, ναι, με σπαραγμό βαθύ,
αυτή η ωραία προδότρα κιόλας είχε αναστηθεί.
Με το στεφάνι μου στο χέρι ήμουν της πλάκας
κι έμοιαζα σαν μαλάκας
σαν μαλάκας
(Θεσσαλονίκη, 1.1.1998)

To τραγούδι αυτό ήταν το πρώτο που ανέφερε τη λέξη con (μαλάκας) και γι’ αυτό τον λόγο απαγορεύτηκε, κι αυτό, κάμποσο καιρό από το ράδιο.

Αργότερα βέβαια ο Μπρασένς έγραψε κι άλλα τραγούδια με αυτή την κακιά λέξη, μεταξύ των οποίων και το μνημειώδες Le temps fait rien à l’affaire (Δεν παίζει ρόλο ο χρόνος) που το έχει μεταφράσει ο Βαρβέρης με τον απλούστερο τίτλο «Οι μαλάκες».

Ο Θόδωρος Αναστασίου βασίστηκε αρχικά στη μετάφραση του Βαρβέρη αλλά την άλλαξε αρκετά και έφτιαξε ένα δικό του τραγούδι, σε δική του μουσική και στίχους βασισμένους στον Μπρασένς/Βαρβέρη.

Nα βάλω άλλη μια μετάφραση του Βαρβέρη, που μπορεί επίσης να τραγουδηθεί, είναι δηλαδή ταιριασμένη με τη μουσική του Μπρασένς.

Πρόκειται για το τραγούδι Ο προστάτης – Le mauvais sujet repenti ο γαλλικός τιτλος (O μετανοήσας αμαρτωλός).

Ας ακούσουμε πρώτα τον Μπρασένς:

Τους στίχους μπορείτε να τους δείτε στην ίδια σελίδα, κλικάροντας στο Show more.
Και η μετάφραση του Βαρβέρη:

Είχε καμπύλες και γλουτούς στρογγυλεμένους
κι όλο σε δρόμους ψωνιζόταν κολασμένους
Καθώς μου φώναξε «Μικρούλη μου σ’ αρέσω;»
Είπα: «Γραφτό μου σε πρωτάρα ήταν να πέσω».

Είχε το χάρισμα, μπράβο μα την αλήθεια
που έτσι ξερό το λέω εγώ κακή συνήθεια.
Πόρνης και μοναχής η τέχνη στο ίδιο αμόνι;
Όχι, το πρώτο είναι που λένε στη Σορβόννη.

Με πήρε στην ψυχή για τη μικρούλα ο πόνος
και της μαθαίνω ολα τα κόλπα επιμόνως.
Και της μαθαίνω πως το επάγγελμα σού αφήνει
όταν κουνάς ό,τι μοιάζει με σελήνη.

Και θα το πω, το πεζοδρόμιο θελει δόλο
το δύσκολο είναι να κουνάς σωστά τον κώλο.
Τον πισινό πρέπει να βρεις τρόπο κατάλληλο
αλλιώς κουνιέται για παπά, αλλιώς για υπάλληλο.

Έμαθε γρήγορα η μικρή το μάθημά της
και μπήκα μέτοχος στα κέρδη τα δικά της.
Ο ένας βοήθησε τον άλλον και βεβαίως
έβαζε σώμα, έβαζα πνεύμα αμοιβαίως.

Κι ύστερα από σκληρή δουλειά κάποιο βραδάκι
κόλλησε αρρώστια φοβερή το πουτανάκι.
Φιλος καλός τίμιος σωστός μες στο κοινόβιο
πήρα κι εγώ ένα μερίδιο απ’ το μικρόβιο.

Μετά από ενέσεις συνεχείς αντισηψίας
δε θέλω να’ μαι κερατάς συστηματίας.
Της λέω και βάζει τους λυγμούς μέχρι τα ουράνια
θα μείνω τίμιος και θα πέσεις στην ορφάνια.

Κι έτσι η μικρούλα δίχως πια μια προστασία
είπε να πλύνει τη ντροπή με ξηρασία.
Τώρα κι αν πάει μόνο με μπάτσους δεν μας πείθει
πως πέσαν τόσο της Γαλλίας μας τα ήθη.

Βρίσκω πολύ καλή τη μετάφραση, με θαυμάσιες εμπνεύσεις, με εξαίρεση τη δεύτερη στροφή (που είναι δύσκολη πολύ) και την τελευταία, όπου πιστεύω ότι χάνει.

Το πρωτότυπο της τελευταίας στροφής, θυμίζω, είναι:

Sitôt privé’ de ma tutell’,
Ma pauvre amie
Courrut essuyer du bordel
Les infamies…
Paraît qu’ell’ s’ vend même à des flics,
Quell’ décadence !
Y a plus d’ moralité publiqu’
Dans notre France…

Μια και ο Γιάννης Βαρβέρης έχει πια πάει να βρει τον Μπρασένς, πήρα εγώ το θάρρος να αλλάξω την τελευταία στροφή της μετάφρασής του, πάντοτε πάνω στο σκοπό της μουσικής:

Χωρίς εμένα για προστάτη η καημένη
κατάντησε μες στο μπουρδέλο ξεπεσμένη.
Πουλιέται, λένε, και σε μπάτσους -τι ξεφτίλα!
Τα γαλλικά ήθη πήραν τέτοια κατρακύλα;

Πιο δύσκολη είναι η δεύτερη στροφή:

L’avait l’ don, c’est vrai, j’en conviens,
L’avait l’ génie,
Mais sans technique, un don n’est rien
Qu’un’ sal’ manie…
Certes, on ne se fait pas putain
Comme on s’ fait nonne.
C’est du moins c’ qu’on prêche, en latin,
A la Sorbonne…

Σκάρωσα το εξής:

Ταλέντο είχε βέβαια μπόλικο, δε λέω
αλλά δεν φτάνει το ταλέντο το πηγαίο
Αλλιώς μαθαίν’ η μοναχή, αλλιώς η πόρνη,
αυτό διδάσκουν οι σοφοί μες τη Σορβόννη.

Προσθήκη:

Ένας ακόμα που έχει μεταφράσει και τραγουδήσει Μπρασένς στα ελληνικά, ερασιτεχνικά αλλά αρτιότατα, είναι ο φίλος Νίκος Ζαρταμόπουλος, ο οποίος δεν ειδικεύεται στον Μπρασένς αλλά έχει εξελληνίσει πολλά γαλλικά τραγούδια του ίδιου κλίματος, που τα παρουσιάζει με τον γενικό τίτλο «Τα νατουραλιζέ», και που θα άξιζαν μια ειδική παρουσίαση γιατί είναι εξαιρετική δουλειά.

Ακούμε εδώ το «Τραγούδι για πράξεις ασήμαντες» που είναι ο τίτλος που έδωσε ο Ζαρταμόπουλος στο τραγούδι για τον Ωβερνιάτη (Chanson pour l’Auvergnat):

Ένα ακόμα ελληνικό τραγούδι εμπνευσμένο σαφώς από τραγούδι του Μπρασένς, είναι το πολύ γνωστό Η γυναίκα του Πατώκου, του Φοίβου Δεληβοριά. Οι στίχοι είναι εμπνευσμένοι από το τραγούδι του Μπρασένς La femme d’Hector (1958), που το ακούμε:

Για το τραγούδι αυτό έχω γράψει πρόπερσι ειδικό άρθρο, το οποίο χρειάζεται μια θλιβερη επικαιροποίηση στην κατακλείδα του. Βλέπετε, ο πραγματικός Εκτόρ, δηλαδή ο επιστήθιος φίλος του Μπρασένς, ο Βικτόρ Λαβίλ (Victor Laville) δεν βρίσκεται πια στη ζωή, έφυγε να συναντήσει τον φίλο του πέρσι τον Νοέμβριο, στα 99 του χρόνια, χωρις να προφτάσει να γιορτάσει τα εκατοστά γενέθλια -του φίλου του και τα δικά του, αφού ήταν συνομήλικοι.

Στο τραγούδι του Φοίβου, η μουσικη είναι πρωτότυπη, διαφορετική από του Μπρασένς. Ούτε οι στίχοι του Φοίβου ειναι ακριβής μετάφραση του Μπρασένς. Ο Φοίβος μεταφέρει το κλίμα του τραγουδιού του Μπρασένς από το Παρίσι του 1958 στην Αθήνα του 1998. Υπάρχει και στα δυο τραγούδια η συστοιχία των φίλων με τις γυναίκες τους, υπάρχει η μία γυναίκα που ξεχωρίζει, αλλά στις λεπτομέρειες τα δυο τραγούδια, αν και ομόθεμα και ομόθυμα, είναι ωστόσο εντελώς διαφορετικά.

Είχα κάνει μια μετάφραση του γαλλικού κειμένου, δική μου, αφού δεν υπήρχε άλλη ελληνική:

La femme d’Hector Η γυναίκα του Εκτόρ
En notre tour de Babel
Laquelle est la plus belle
La plus aimable parmi
Les femmes de nos amis?
Laquelle est notre vrai nounou
La p’tite sœur des pauvres de nous
Dans le guignon toujours présente
Quelle est cette fée bienfaisante
Μες στων θαυμάτων μας την αυλή
ποια να’ναι τάχα η πιο καλή
ποια ξηγιέται πιο ωραία
απ’ τις γυναίκες της παρέας;
Ποια είναι όλων μας η μανούλα
και των φτωχών η αδελφούλα
Μες της ζωής την τόση γκίνια
ποια νεράιδα διώχνει τη γκρίνια;
Refrain

C’est pas la femme de Bertrand
Pas la femme de Gontran
Pas la femme de Pamphile
C’est pas la femme de Firmin
Pas la femme de Germain
Ni celle de Benjamin
C’est pas la femme d’Honoré
Ni celle de Désiré
Ni celle de Théophile
Encore moins la femme de Nestor
Non, c’est la femme d’Hector.

Ρεφρέν

Όχι η κυρά του Μπερτράν
η κυρά του Γκοντράν
η κυρία Παμφίλου.
Ούτε η κυρά του Φιρμέν
η κυρά του Ζερμέν
ή του Μπενζαμέν.
Ούτε η κυρά του Ονορέ
η κυρά του Ντεζιρέ
η κυρία Θεοφίλου.
Ούτε βεβαίως η κυρά του Νεστόρ
αλλά η γυναίκα του Εκτόρ.

Comme nous dansons devant
Le buffet bien souvent
On a toujours peu ou prou
Les bras cribles de trous…
Qui raccommode ces malheurs
De fils de toutes les couleurs
Qui brode, divine cousette,
Des arcs-en-ciel à nos chaussettes?
Κι όταν καμιά φορά
παίζει η κοιλιά μας ταμπουρά
Με τις πατούσες γυμνές
όλο τρύπες πολλές
Ποια έρχεται και τα διορθώνει
πολύχρωμες κλωστές μπαλώνει;
φτιάχνει τις καλτσες μέσα κι όξω
και γίνονται ουράνιο τόξο;
(Refrain) (Ρεφρέν)
Quand on nous prend la main
Sacre bon dieu dans un sac
Et qu’on nous envoie planter
Des choux à la Santé
Quelle est celle qui, prenant modèle
Sur les vertus des chiens fidèles
Reste a l’arrêt devant la porte
En attendant que l’on ressorte
Κι όταν μας πιάνουν στα πράσα
Θε μου χωρίς ανάσα
και μας κλείνουν στο φρέσκο
για να κοιτάμ’ απέξω
Ποια είναι εκείνη που καρτερεί
σα να’τανε πιστό σκυλί
στης φυλακής μας μπρος την πόρτα
για να ξανάβγουμε σαν πρώτα;
(Refrain) (Ρεφρέν)
Et quand l’un d’entre nous meurt
Qu’on nous met en demeure
De débarrasser l’hôtel
De ses restes mortels
Quelle est celle qui r’mu tout paris
Pour qu’on lui fasse, au plus bas prix
Des funérailles gigantesques
Pas nationales, non, mais presque?
Κι όταν κανείς μας πεθαίνει
και το κουφάρι του μένει
στο σπίτι το νοικιασμένο
λείψανο παρατημένο
ποια είν’ εκείνη που κινεί
γη και ουρανό, την τελετή
να οργανώσει της κηδείας
σχεδόν δαπάνη δημοσία;
(Refrain) (Ρεφρέν)
Et quand vient le mois de mai
Le joli temps d’aimer
Que sans écho, dans les cours,
Nous hurlons a l’amour
Quelle est celle qui nous plaint beaucoup
Quelle est celle qui nous saute au cou
Qui nous dispense sa tendresse
Toutes ses économies d’caresses ?
Και όταν έρχετ’ ο Μάης,
η εποχή της αγάπης,
κι όλοι μας αφανέρωτα
ουρλιάζουμ’ από έρωτα
ποια είν’ αυτή που μας παινεύει
μας αγκαλιάζει, μας κανακεύει
ποια μας χαρίζει στον καθένα
τα χάδια της τα μετρημένα;
(Refrain) (Ρεφρέν)
Ne jetons pas les morceaux
De nos cœurs aux pourceaux
Perdons pas notre latin
Au profit des pantins
Chantons pas la langue des dieux
Pour les balourds, les fess’mathieux
Les paltoquets, ni les bobèches
Les foutriquets, ni les pimbêches,
Μη χαρίζουμε θησαυρούς
εκλεκτούς σε χαζούς
πώς θες να νιώσει ο μπουρμάς
τη νοστιμιά του χουρμά;
τα ωραία λόγια δεν φελάνε
σ’ όσους δεκάρες δεν χαλάνε,
σε άξεστους και σε χαμένες
σε βλάκες και σε φαντασμένες
Dernier refrain

Ni pour la femme de Bertrand
Pour la femme de Gontran
Pour la femme de Pamphile
Ni pour la femme de Firmin
Pour la femme de Germain
Pour celle de Benjamin
Ni pour la femme d’Honoré
La femme de Désiré
La femme de Théophile
Encore moins pour la femme de Nestor
Mais pour la femme d’Hector.

Tελευταίο ρεφρέν

Όχι στην κυρά του Μπερτράν
στην κυρά του Γκοντράν
στην κυρία Παμφίλου
Ούτε στην κυρά του Φιρμέν
στην κυρά του Ζερμέν
ούτε του Μπενζαμέν
Ούτε στην κυρά του Ονορέ
στην κυρά του Ντεζιρέ
στην κυρία Θεοφίλου
Ούτε βεβαίως στην κυρά του Νεστόρ
αλλά στη γυναίκα του Εκτόρ.

Όπως όμως είχε εύστοχα σχολιάσει μιαν άλλη φορά ο φίλος μας ο Αγάπανθος, που ξέρει απέξω κι ανακατωτά τη μουσική σκηνή, κάθε αναφορά στα ελληνικά για τον Μπρασένς είναι λειψή αν δεν έχει μια αναφορά στον Βασίλη Νικολαΐδη. Ο οποίος ούτε τον μετάφρασε, ούτε τον διασκεύασε, απλά έγραψε με τον τρόπο του ( à la manière de) χωρίς στιγμή να γίνει δουλικός μιμητής και διατηρώντας την αρχική μαγεία.

Πράγματι, ο τρόπος με τον οποίο λέει μια ιστορία ο Νικολαΐδης είναι κατευθείαν συνέχεια του Μπρασένς. Ελπίζω λοιπόν να μη θεωρηθεί ασέβεια αν κλείσω αυτό το αφιέρωμα στα 100 χρόνια του Ζορζ Μπρασένς με ένα μπρασενικού ύφους τραγούδι του Νικολαΐδη:

Αλλά θα πρέπει να αναφέρω και τα προηγούμενα άρθρα του ιστολογίου που αναφέρονται στον μεγάλο Ζορζ:

Εφτά γορίλες θα σου πω (2009)

Μια επέτειος και οι «ασχημίες στις παρελάσεις» (2011)

Μπρασένς για δέσιμο (2011)

Ο Μπρασένς και το πλήθος (2015)

Πάγκοι και παγκάκια (2015)

Το Παρίσι και ο ανεκπλήρωτος πόθος (2017)

Έκτορας Πατώκος, έγγαμος (2019)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *